Allah məhəbbəti haqqında

Aydındır ki, məhəbbət yalnız sevgi ilə cavab tapmalıdır. İnsanlar arasındakı münasibətlərdə biz anlayırıq ki, ünsiyyətsiz məhəbbət mümkün deyil. Uşaqlar valideynlərini, ər arvadını, dostlar bir-birini sevir, bu sevgi ruhani və fiziki ünsiyyət üzərində qurulur və onunla qorunur.

Körpə gözlərini açanda ilk gördüyü onu sevən anası olur. O, sevgi və qayğı ilə əhatə olunaraq böyüyür və yaxınlarının sevgisini tanıyır, buna qarşılıq olaraq öz sevgisini verir.

Eləcə də insanla Onun Xaliqi – Allah arasında münasibətlərdə məhəbbət Allahı tanımaqla başlayır.

Allahı tanımaq bir dəfə öyrənilən dərs deyil, bu, bütün həyat boyu davam edən canlı ruhani təcrübənin bəhrəsidir.

Bu tanıma Allahla ünsiyyət ilə ayrılmaz şəkildə bağlıdır, bu ünsiyyət kilsə ayinlərində iştirak, şəxsi dua, Müqəddəs Yazılar və Müqəddəs Ənənələrin, ruhani ədəbiyyatın öyrənilməsi vasitəsilə mümkündür.

Allahı həqiqətən tanımağın mənbəyi Müqəddəs Ruhun ilahi lütfüdür, bu lütf Allahı axtaranlara açılır.

Bu mənbəni məhdud insan ağlı əvəz edə bilməz, çünki heç bir nəzəri düşüncə həqiqi Allahı tanımağı əvəz etmir, bu, insanın həyat tərzinə çevrilir.

İnsan Allahı nə qədər çox tanıyırsa, bir o qədər çox da Onun sözlə ifadəolunmaz məhəbbətini hiss edir. Bu şəxsi münasibətlər həm Allahı sevməyin başlanğıcı, həm də bu məhəbbətin davamıdır.

Uşaq böyüdükcə həyatı daha çox bilən böyüklərdən öyrənir. Valideynlər, övladlarını sevərək, ona xeyir diləyərək öyrədirlər: nəyi etmək olar, nəyi olmaz, necə yaşamaq lazımdır.

Eləcə də Allah, Öz övladlarını qorumaq üçün əmrlər, ölüm sonrası əbədi həyata aparan yaşamaq qaydalarını verdi.

Rəbb İsa Məsih belə buyurur: “Kim əmrlərimə bağlı qalıb onlara riayət edirsə, Məni sevən odur. Məni sevəni Atam sevəcək. Mən də onu sevib Özümü ona zahir edəcəyəm”. (Yəhya 14:21) Müqəddəs İqnatiy bu sözləri belə izah edir: “İnsanın Rəbbin əmrlərini mükəmməl yerinə yetirməsi üçün əvvəlcə onları öz ağlının bir hissəsinə çevirməsi lazımdır. Rəbb Öz əmrlərinə əməl edənə ruhani surətdə zühur edir və insan Onu öz düşüncəsində, Müqəddəs Ruhun kölgəsində hiss edir”.

Uşaq valideynlərinə məhəbbət ilə itaət edir, qorxudan deyil. Eynilə insan da Allahın əmrlərinə əməl etdikdə, məhəbbət ilə itaət etdiyi üçün bu itaət ona sevinc gətirir. Əgər uşaq səhv edərsə, valideyn onu tənbeh edə bilər, amma bu cəza məhəbbət ilə doludur. Kim deyə bilər ki, səhv edən övladını cəzalandıran ana onu sevmir? Əksinə, bu cəza tərbiyəvi məqsədlidir və sevginin təzahürüdür. Eləcə də Allah, insanı cəzalandırarkən, onu məhv etmək istəmir, düz yola gətirmək istəyir:

“Rəbb mənə möhkəm cəza verdi, Amma məni ölümə təslim etmədi”. (Məzmurlar 118:18)

Bu anlayış yalnız Allahı sevən insana aiddir.

Allah isə hər bir insanı sevir və “bütün insanların xilas olub həqiqəti dərk etməsini istəyir”. (1 Timoteyə 2:4)

Həvari Yəhya çox aydın izah edir: “Çünki Allah məhəbbəti Onun əmrlərinə riayət etməkdir.” (1 Yəhya 5:3) Deməli, Allahı sevmək, Onun əmrlərini yerinə yetirməkdir. Amma Allahın köməyi olmadan bunu etmək mümkün deyil. Necə ki, valideyn övladına kömək edir, eləcə də Rəbb İsa Məsih, əmrləri yerinə yetirmək istəyən hər kəsə ilahi qüvvə və kömək verir.

Müqəddəs Yustin Popoviç yazır:

“Rəbbin əmrləri, Onu sevən insan üçün çətin deyil. Çünki Onu sevən, Ona həqiqətən iman gətirəndir. İnsanları sevən Allah – İsa Məsih, Özünə iman edənə, Onun ilahi əmrlərini yerinə yetirməyə kömək edən qüvvəni bol-bol verir”.

Uşaq valideynlərindən istədiyini aldıqda sevinir və onlara təşəkkür edir, çünki bunu da valideynlərindən öyrənib. “Sağ ol” elə bir sözdür ki, valideynlər mütləq övladına bunu öyrədir. Beləcə, şükranlıq insan həyatında adi və təbii bir hal olur. İnsan adətən yaxşılığa qarşı minnətdarlıqla cavab verir. Eyni ilə insan da Allahın bütün yaxşılıqlarına görə Ona təşəkkür etməlidir.

Allaha şükranlıq təkcə “təşəkkürlər, Rəbbim” demək deyil. Həvari Paul yazır: “..hər vəziyyətdə şükür edin. Çünki bunlar Məsih İsada olan sizlər üçün Allahın iradəsidir”. (1 Saloniklilərə 5:18)

Həyat, gündəlik çörək, valideynlər, övladlar, dostlar, Allahın bizi günah içindəykən belə qoruması – bunların hamısı Allaha şükr etməyə səbəbdir. Ancaq əsas şükranlıq səbəbi Onun məhəbbətidir. Allahın insana sevgisi o qədər sonsuzdur ki, Müqəddəs Böyük Afanasiy deyirdi:

“Allah bəşər oldu ki, bəşər də İlahiləşsin”. Həvari Yəhya yazır: “Biz Allahın bizə olan məhəbbətini anlayıb buna inandıq. Allah məhəbbətdir. Kim məhəbbətdə qalarsa, Allahda qalar, Allah da onda qalar”. (1 Yəhya 4:16)

Allahı sevməyi öyrənmək istəyən, əvvəlcə Onun məhəbbətini hər şeydə görməyi və buna görə Ona şükür etməyi öyrənməlidir. Təəssüf ki, insan tez-tez Allahın məhəbbətinə öyrəşir və Onun lütfünü sanki “haqqıymış” kimi qəbul edir. Allahı bəzən “arzu yerinə yetirən cin” kimi görür:

“Rəbbim, mən Sənə şam yandırdım, Sən də mənə ev, maşın, iş ver.”

Bu yanaşma kökündən səhvdir. Çünki Allah qulluqçu ruh deyil. Əgər bizə bir şey verirsə, bunu yalnız məhəbbət ilə edir. Allaha şükr etmək isə təkcə dua ilə deyil, həm də əmrlərinə əməl etmək və İncilə uyğun yaşamaq deməkdir.

İnsanın Allaha tabe olmasının üç dərəcəsi fərqləndirilir: bəndə – cəza qorxusundan Ona itaət edən; muzdlu – gördüyü işin əvəzində mükafat gözləyən; və ata məhəbbəti ilə yönəldilən oğul.

Bəndənin (qulun) vəziyyəti cəza qorxusundan doğan qorxu halıdır: o, əbədi əzabdan qorxduğu üçün əmr və göstərişləri yerinə yetirir. Həvari Yəhya yazır: “Məhəbbətdə qorxu yoxdur, əksinə, kamil məhəbbət qorxunu qovar. Çünki qorxu cəzaya aiddir, qorxan insan məhəbbətdə kamil deyil”. (1 Yəhya 4:18)

Əgər bəndənin məhəbbəti natamamdırsa, muzdlu hər yaxşı əməl qarşılığında hökmən mükafat almağı arzulayandır. Muzdlu daha çox azadlığa malik olsa da, onu məhəbbət deyil, soyuq hesab-hesab idarə edir.

Oğul isə insan üçün şübhəsiz ən kamil və ən xeyirli haldır, çünki bu dərəcədə azadlıq məhəbbətdən doğur. Müqəddəs İlahiyyatçı Qriqoriy yazır:

“Mən xilasa çatanlarda üç dərəcə tanıyıram: bəndə, muzdlu və oğul. Əgər bəndəsənsə, cəzadan qorx. Əgər muzdlu isən, bir şeyi düşün – mükafat almağı. Əgər bəndədən və muzdludan yuxarı dərəcədəsənsə, yəni oğulsansa, Allaha ata kimi hörmət et, yaxşılığı et, çünki ataya itaət etmək özü xeyirdir. Heç bir mükafat gözləməsən belə, Atanı razı salmaq özü bir mükafatdır. Gəlin, bu halı laqeyd qoymayaq!”.

Hər bir insan, ruhunun dərinliyinə baxaraq, hansı dərəcədə olduğunu səhvsiz müəyyən edə bilər. Bunu dərk etdikdə isə, Məsihin bu vəsiyyətini yerinə yetirməyə necə çalışmalı olduğunu anlayar:

“Sizə yeni bir əmr verirəm: bir-birinizi sevin, Mən sizi sevdiyim kimi siz də bir-birinizi sevin. Əgər bir-birinizə məhəbbətiniz olsa, bütün insanlar biləcək ki, siz Mənim şagirdlərimsiniz”. (Yəhya 13:34–35) Bu əmri yerinə yetirməklə insan Allahı sevməyi öyrənər.