20 Урок. Εικοστό μάθημα
| Текст 1: | Διονύσιος Σολωμός |
| Текст 2: | Στρατής Μυριβήλης |
| Грамматика: | § 1. Η προστακτική έγκλιση неправильных глаголов παθητική φωνή § 2. Η προστακτική έγκλιση неправильных глаголов παθητική φωνή 3-го лица единственного и множественного числа § 3. Междометия (τα επιφωνήματα) |
Κείμενο 1. Διονύσιος Σολωμός
Διονύσιος Σολωμός
Ο μεγάλος αυτός ποιητής θεωρείται θεμελιωτής της νεοελληνικής λογοτεχνίας.
Ο Διονύσιος Σολωμός γεννήθηκε στη Ζάκυνθο το 1798. Πέθανε το 1857 στην Κέρκυρα
Καταγόταν από πολύ παλιά αριστοκρατική οικογένεια, που εγκαταστάθηκε στη Ζάκυνθο το 1669. Ο πατέρας του έλαβε τον τίτλο του κόμη από την κυβέρνηση της Βενετίας.
Όταν πέθανε ο πατέρας του, ο κηδεμόνας του τον έστειλε στην Ιταλία για σπουδές. Ο Σολωμός ήταν τότε μόλις εννιά χρονών. Στην αρχή φοίτησε στο Λύκειο της Αγίας Αικατερίνης στη Βενετία. Επειδή όμως ήταν ατίθασος και δεν ήθελε να υποταχθεί στην πειθαρχία του σχολείου, τον πήρε κοντά του στην Κρεμώνα, ο παλιός του δάσκαλος, ο Αββάς Σάντο Ρώσση. Εκεί ο νεαρός Σολωμός σπούδασε ιταλική και λατινική φιλολογία. Όταν τελείωσε τις γυμνασιακές σπουδές στην Κρεμώνα, πήγε στην Παβία, κοντά στο Μιλάνο, όπου εγγράφτηκε στα νομικά. Εκεί ο Σολωμός γνώρισε σοφούς και φιλελεύθερους δασκάλους της εποχής εκείνης. Το 1818 γύρισε στην πατρίδα του. Την εποχή εκείνη στα Εφτάνησα η αριστοκρατία μιλούσε ιταλικά, ο δε Σολωμός δεν ήξερε την ελληνική γλώσσα, αν και είχε μάθει μικρός λίγα ελληνικά από τη μάνα του. Ακόμα και με τη μητέρα του αλληλογραφούσε στα ιταλικά. Μόλις όμως γύρισε στην Ελλάδα, άρχισε να μαθαίνει ελληνικά, ιδιαίτερα τον τραβούσαν τα δημοτικά τραγούδια, αλλά δεν τολμούσε να γράψει ελληνικά. Μέχρι τότε έγραφε ποιήματα μόνο στα ιταλικά. Ελληνικά, φαίνεται, πως άρχισε να γράφει το 1822. Το πρώτο ελληνικά γραμμένο ποίημά του είναι η «Ξανθούλα». «Την είδα την Ξανθούλα. Την είδα ψες αργά – που μπήκε στη βαρκούλα – να πάει στην ξενητιά.» Μόλις έγινε γνωστό το ποίημά αυτό, όλη η Ζάκυνθος το τραγουδούσε κι ένα βράδυ πολύς κόσμος πήγε και το τραγούδησε κάτω από τα παράθυρα του ποιητή. Αυτό, φυσικά, τον συγκίνησε πολύ. Ύστερα από λίγο καιρό άρχισε να γράφει τον «Ύμνο εις την Ελευθερίαν». Η επανάσταση κατέχει το μεγαλύτερο και σπουδαιότερο μέρος της ποίησής του. Η έννοια της ελευθερίας γίνεται το κέντρο της σκέψης του σ’ όλη του τη ζωή κι αποτελεί την κύρια ιδέα στο μεγάλο ποιητικό του έργο.
Ο «Ύμνος εις την Ελευθερίαν», τα ποιήματα «Εις τον θάνατον του Λόρδου Μπάιρον», «Καταστροφή των Ψαρών», «Ωδή στο Μάρκο Μπότσαρη» συνδέονται άμεσα με την επανάσταση. Το κορύφωμα αυτής της ποίησης, που εμπνέεται από την Επανάσταση, κι όπου η έννοια της ελευθερίας αναπτύσσεται περισσότερο είναι οι «Ελεύθεροι Πολιορκημένοι».
Η σημασία του έργου του Διονύσιου Σολωμού συνοψίζεται στα λόγια του φίλου του ποιητή Ιουλίου Τυπάλδου: «Ο Σολωμός αγκάλιασε όλο το έθνος με την ποίησή του και έγινε ο πρώτος και μεγάλος θεμελιωτής της νέας μας λογοτεχνίας.»
Запомните:
για σπουδές – на учебу
εγγράφομαι στα νομικά – поступить на юридический факультет
Λεξιλόγιο
| θεμελιωτής ο | основатель, основоположник |
| πεθαίνω | умирать |
| Ζάκυνθος η | о-в Закинф |
| Κέρκυρα η | о-в Керкира (Корфу) |
| κατάγομαι | происходить |
| αριστοκρατικός (-ή, -ό) | аристократический |
| εγκαθίσταμαι | обосновываться |
| τίτλος ο | титул |
| κόμης ο | граф |
| Βενετία η | Венеция |
| κηδεμόνας ο | опекун |
| λύκειο το | лицей |
| ατίθασος (-η, -ο) | непослушный, недисциплинированный |
| υποτάσσομαι | подчиняться |
| πειθαρχία η | дисциплина |
| Κρεμώνα η | г. Кремона |
| αββάς ο | аббат |
| νεαρός (-ή, -ό) | молодой, юный |
| Μιλάνο το | г. Милан |
| νομικός (-ή, -ό) | юридический |
| αριστοκρατία η | аристократия |
| αλληλογραφώ(ε) | переписываться, вести переписку |
| τραβώ | привлекать |
| δημοτικό τραγούδι το | народная песня |
| τολμώ(α) | отваживаться, осмеливаться |
| ξανθούλαη | белокурая девушка, блондинка |
| συγκινώ(ε) | волновать |
| ύμνος ο | гимн |
| ποίηση η | поэзия |
| έννοια η | смысл, понятие |
| ιδέα η | идея |
| λόρδος ο | лорд |
| Ψαρά τα | о-в Псара |
| άμεσα | непосредственно |
| κορύφωμα το | апогей |
| εμπνέομαι | вдохновляться |
| συνοψίζομαι | подытоживаться |
| έθνος το | нация |
| αγκαλιάζω | охватывать, обнимать |
Ύμνος εις την Ελευθερίαν
Σε γνωρίζω από την κόψη
του σπαθιού την τρομερή
σε γνωρίζω από την όψη
που με βία μετράει τη γη.
Απ’ τα κόκκαλα βγαλμένη
των Ελλήνων τα ιερά
και σαν πρώτα ανδρειωμένη
χαίρε, ω χαίρε, Ελευθεριά!
Εκεί μέσα εκατοικούσες
πικραμένη, εντροπαλή
κι ένα στόμα ακαρτερούσες,
«έλα πάλι», να σου πει.
Άργειε νάρθει εκείνη η μέρα,
και ήταν όλα σιωπηλά,
γιατί τάσκιαζε η φοβέρα
και τα πλάκωνε η σκλαβιά.
Κι ακαρτέρει, κι ακαρτέρει
φιλελεύθερη λαλιά,
ένα εχτύπαε τ’ άλλο χέρι
από την απελπισία.
Απ’ τα κόκκαλα βγαλμένη
των Ελλήνων τα ιερά
και σαν πρώτα ανδρειωμένη
χαίρε, ω χαίρε, Ελευθεριά!
Λεξιλόγιο
| κόψη η | лезвие |
| σπαθί το | сабля, шпага |
| όψη η | вид, облик |
| μετρώ(α) | мерить, измерять |
| κόκκαλο το | кость |
| βγαλμένος (-η, -ο) | сделанный |
| ανδρειωμένος (-η, -ο) | мужественный |
| χαίρε! | радуйся (προστ. от χαίρω) |
| πικραμένος (-η, -ο) | огорченный |
| (εν)τροπαλός (-ή, -ό) | стыдливый |
| καρτερώ(ε) | ждать |
| σιωπηλά | молча |
| σκιάζω | бросать тень |
| φοβέρα η | угроза |
| πλακώνω | давить |
| σκλαβιά η | рабство |
| λαλιά η | голос |
| απελπισιά η | безысходность, безнадежность |
| έλα | приди, иди ко мне (προστ. от έρχομαι) |
| αργώ(ε) | медлить, задерживаться |
Η Ξανθούλα
Την είδα την Ξανθούλα,
Την είδα ψες αργά,
Που μπήκε στη βαρκούλα
Να πάει στην ξενητιά.
Εφούσκωσε τ’ αγέρι
Λευκότατα πανιά
Ωσάν το περιστέρι,
Που απλώνει τα φτερά.
Εστέκονταν οι φίλοι
Με λύπη, με χαρά,
Και αυτή με το μαντήλι
Τους αποχαιρετά.
Και το χαιρετισμό της
Εστάθηκα να ιδώ,
Ως που η πολλή μακρότης
Μου τόκρυψε και αυτό.
Σ’ ολίγο, σ’ ολιγάκι Δεν ήξερα να πω Άν έβλεπα πανάκι Ή του πελάγου αφρό.
Και αφού πανί, μαντίλι Εχάθη στο νερό Εδάκρυσαν οι φίλοι Εδάκρυσα κι εγώ.
Δεν κλαίγω για τη βαρκούλα Δεν κλαίγω τα πανιά Μον’κλαίγω την Ξανθούλα που πάει στην ξενητιά.
Δεν κλαίγω τη βαρκούλα Με τα λευκά πανιά Μον’ κλαίγω την Ξανθούλα Με τα ξανθά μαλλιά.
Λεξιλόγιο
| ψες (χθες) | вчера |
| βαρκούλα η | лодочка |
| ξενιτιά η | чужбина |
| φουσκώνω | раздуваться |
| αγέρι το | ветер |
| πανί (πανάκι) το | парус |
| μαντήλι το | платок |
| αποχαιρετώ(α) | прощаться |
| περιστέρι το | голубь |
| αφρός το | пена |
| δακρύζω | плакать |
| μακρότης ο | даль |
| κλαί(γ)ω | плакать |
| ξανθός (-ή, -ό) | белокурый |
Η Αγνώριστη
Ποια είναι τούτη
Που κατεβαίνει
Ασπροντυμένη
Οχ το βουνό;
Τώρα που τούτη
Η κόρη φαίνεται
Το χόρτο γένεται
Άνθι απαλό.
Κόκκινα κι όμορφα
Έχει τα χείλια,
Ωσάν τα φύλλα
Της ροδαριάς.
Όταν χαράζει
Και η αυγούλα
Λεπτή βροχούλα
Στέρνει δροσιάς.
Κ’ ευθύς ανοίγει
Τα ωραία του κάλλη
Και το κεφάλι
Συχνοκουνεί.
Κι’ ερωτευμένο,
Να το πατήσει
Να μη το αφήσει,
Παρακαλεί.
Όταν χαράζει
Και η αυγούλα
Λεπτή βροχούλα
Στέρνει δροσιάς.
Και των μαλλιών της
Τ’ ωραίο πλήθος
Πάνου στο στήθος
Λάμπει ξανθό.
Έχουν τα μάτια της,
Όπου γελούνε,
Το χρώμα που‘ ναι
Στον ουρανό.
Ποια είναι τούτη
Που κατεβαίνει
Ασπροντυμένη
Οχ το βουνό;
Λεξιλόγιο
| αγνώριστη η | незнакомка |
| ασπροντυμένος (-η, -ο) | одетый в белое |
| οχ | от |
| γένομαι = γίνομαι | становиться |
| ανθί το | цветок |
| απαλός (-ή, -ό) | нежный |
| κάλλος το | красота, прелесть |
| συχνοκουνώ(ε) | часто кивать, покачивать |
| ερωτευμένος (-η, -ο) | влюбленный |
| πατώ (ε, α) | топтать, наступать |
| ωσάν | словно |
| ροδαριά η | гранатовое дерево |
| χαράζω | светать |
| αυγή (αυγούλα) η | заря, рассвет |
| λεπτός (-ή, -ό) | тонкий |
| βροχή (βροχούλα) η | дождь |
| δροσιά η | прохлада, свежесть |
| πλήθος το | множество, масса |
Κείμενο 2. Στρατής Μυριβήλης
Στρατής Μυριβήλης
Ο Στρατής Μυριβήλης είναι ένας από τους μεγαλύτερους Έλληνες πεζογράφους. Γεννήθηκε το 1892 στη Λέσβο και πέθανε το 1969. Σπούδασε στη Φιλοσοφική και Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου της Αθήνας, αλλά διέκοψε τις σπουδές του, για να πάρει μέρος ως εθελοντής στους Βαλκανικούς πολέμους (1912–1913).
Παίρνει μέρος στον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, στον ελληνο-τουρκικό πόλεμο των 1919–1922. Απ’ τα χαρακώματα του πολέμου ο συγγραφέας στέλνει στην εφημερίδα «Καμπάνα» της Λέσβου ανταποκρίσεις και διηγήματα που αποτέλεσαν τη βάση του πασίγνωστου αντιπολεμικού μυθιστορήματος «Η Ζωή εν Τάφω» που εκδόθηκε το 1931.
Παραμονές του 1917. Πραγματικά δύσκολες στιγμές για την ανθρωπότητα. Στην Ευρώπη μαίνεται ο Πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος. Η ζωή των ανθρώπων, που βρίσκονταν στα μέτωπα, στα χαρακώματα ήταν «η ζωή στον τάφο».
Γι’ αυτό ο Μυριβήλης έδοσε στο πολεμικό έργο του τον τίτλο αυτό. Από τις πρώτες σελίδες του μυθιστορήματος-χρονικού γίνεται φανερό στον αναγνώστη ότι ο υπαξιωματικός Αντώνης Κωστούλας, ο ήρωας του έργου του είναι η τραγική μάσκα, που φοράει ο συγγραφέας για να παρουσιάσει μια από τις τραγωδίες του 20ού αιώνα, τον Πρώτο Παγκόσμιο.
Λεξιλόγιο
| μαίνομαι | свирепствовать |
| διακόπτω | прерывать |
| εθελοντής ο | доброволец |
| χαράκωμα το | окоп |
| ανταπόκριση η | корреспонденция |
| διήγημα το | рассказ |
| βάση η | основа |
| πασίγνωστος (-η, -ο) | общеизвестный |
| μυθιστόρημα το | роман |
| παραμονές του ... | накануне... |
| τάφος ο | могила |
| μέτωπο το | фронт |
| τίτλος ο | название |
| γίνεται φανερό | становится ясно |
| υπαξιωματικός ο | унтер-офицер |
| μάσκα η | маска |
| φορώ(α) | носить |
Η ΖΩΗ ΕΝ ΤΑΦΩ
(Αποσπάσματα από το μυθιστόρημα)
Μπροστά σ’ ένα παλιό μπαούλο
Σκάλιζα σήμερα μέσα στο γκρίζο μπαουλάκι της εκστρατείας, γυρεύοντας κάποιο επίσημο έγγραφο της στρατιωτικής μου υπηρεσίας, που μου χρειάστηκε ύστερα από τόσα χρόνια. Είναι ένα γερό γερμανικό κασελάκι του στρατού, χρονώ πράμα, πούχα πετάξει μέσα ένα σωρό θυμητάρια του πολέμου. Σαν άνοιξα τη σκουριασμένη του κλειδωνιά, το καπάκι έτριξε σαν να ξεκάρφωνα μια παλιά ξεχασμένη λειψανοθήκη. Ήταν εκεί μέσα ένα μπρούτζινο μισοφέγγαρο, που δάγκωνε ένα μαυρισμένο άστρο, κομμένο από το κοντάρι κάποιας τούρκικης σημαίας. Ήτανε το σπαθί μου, μια σιδερένια κάσκα, μια γερμανική μουτσούνα για τ’ ασφυξιογόνα σαν γουρουνίσια μούρη, ήτανε τ’ απολυτήριό μου με τα ξεθωριασμένα γράμματα της γραφομηχανής, ένας πέτσινος χαρτοφύλακας, κάτι φωτογραφίες, δυο-τρείς χειροβομβίδες κι ένα σωρό άλλα μικροπράγματα. Ήτανε κι ένα χοντρό δέμα από στρατσόχαρτο, δεμένο σταυρωτά με σπάγγο, πούχα ξεχάσει πια τ’ είχε μέσα. Ψαλίδισα τους κόμπους του κι ξεχύθηκαν με πένθιμο θρόισμα ένα σωρό τετράδια και κατεβατά από λογής-λογής χαρτί, γραμμένα όλα πυκνά-πυκνά, με γράψιμο στρωτό και πολύ σφιχτό. Αναθυμήθηκα τότες, και πάνω στο χοντρόχαρτο ξαναδιάβασα τη μισοσβησμένη παλιά μου σημείωση με το γαλάζιο μολύβι: Τα χειρόγραφα του λοχία Αντώνη Κωστούλα.
Τράβηξα έξω όλ’ αυτά τα χαρτιά κι άφησα το σκέπασμα της στενόμακρης κάσας να ξαναπέσει. Ήταν, αλήθεια, μια αληθινή νεκρόκασα τούτο το μπαουλάκι, κι’ ήταν ένας φτωχός πεθαμένος αυτά τα κιτρινισμένα πολυκαιρίτικα χαρτιά που ο σπάγγος τα σημάδεψε στις τέσσερις άκριες. Ένας πεθαμένος που γύρευε να μιλήσει. Τα άπλωσα πάνω στο γραφείο μου και διαβάζοντάς τα με την αράδα έτσι που ήταν αριθμημένα σιγά-σιγά, δίχως να το καταλάβω βρέθηκα χρόνια ολάκερα ξοπίσω. Τα τετράδια τούτα με το φτηνό χαρτί και με τις στριμωχτές μολυβογραμμένες σελίδες τό ’χα βρει μέσα σ’ ένα γυλιό του Τέταρτου Συντάγματος της Νησιωτικής Μεραρχίας, ύστερ’ από τη φριχτή μάχη του υψόμετρου 908. Ήμουν υπαξιωματικός ακόμα κείνο τον καιρό και ξεχωρίζαμε τα δημόσια είδη των ζωντανών, των λαβωμένων και των σκοτωμένων. Τούτα τα τετράδια βρεθήκανε μέσα στο γυλιό του Αντώνη Κωστούλα. Ένας εθελοντής της λοχίας, διμοιρίτης στην τρίτη διμοιρία του έβδομου λόχου. Τον θυμήθηκα τόσο ζωηρά και καθαρά κείνο τον αψηλό, μελαχροινό φοιτητή με το μακρουλό πρόσωπο και τα φουντωμένα μαλλιά. Ήταν ένας αληθινός άντρας, φρόνιμος και συσταζούμενος σαν κοπέλα.
Λεξιλόγιο
| απόσπασμα το | отрывок |
| σκαλίζω | рыться |
| εκστρατεία η | поход (военный) |
| γκρίζος (-α, -ο) | серый |
| έγγραφο το | документ |
| μπαουλάκι εκστρατείας το | вещевой мешок |
| γυρεύω | искать |
| γερός (-ή, -ό) | сильный, прочный |
| κασελάκι το | коробка |
| σωρός ο | множество |
| θυμητάρι το | сувенир |
| σκουριασμένος (-η, -ο) | заржавевший |
| κλειδωνιά η | замок |
| καπάκι το | крышка |
| τρίζω | скрипеть |
| ξεχασμένος (-η, -ο) | забытый |
| ξεκαρφώνω | вытаскивать гвозди |
| λειψανοθήκη η | гробница, усыпальница |
| μισοφέγγαρο το | полумесяц |
| δαγκώνω | кусать |
| μαυρισμένος (-η, -ο) | почерневший |
| άστρο το | звезда |
| κοντάρι το | древко |
| σημαία η | знамя |
| κάσκα η | каска |
| μουτσούνα η | рожа, рыло |
| ασφυξιογόνα αέρια τα | удушающие газы |
| μούρη η | морда |
| απολυτήριο το | аттестат |
| ξεθωριασμένος (-η, -ο) | выцветший |
| γραφομηχανή η | пишущая машинка |
| πέτσινος (-η, -ο) | кожаный |
| χαρτοφύλακας ο | портфель |
| χοντρός (-ή, -ό) | толстый |
| δέμα το | сверток |
| στρατσόχαρτο το | упаковочная бумага |
| δεμένος (-η, -ο) | упакованный |
| μπρούτζινος (-η, -ο) | бронзовый |
| σπάγγος ο | шпагат |
| πια | уже |
| ψαλιδίζω | разрезать ножницами |
| κόμπος ο | узел |
| πένθιμος (-η, -ο) | траурный |
| θρόισμα το | шелест |
| κατεβατό το | страница |
| λογή η | вид,сорт |
| λογής-λογής | разнообразный |
| πυκνός (-η, -ο) | плотный |
| πυκνά | плотно |
| γράψιμο το | почерк |
| στρωτός (-ή, -ό) | ровный |
| σφιχτός (-ή, -ό) | убористый |
| αναθυμάμαι | вспоминать |
| χοντρόχαρτο το | толстая бумага, ватман |
| μισοσβησμένος (-η, -ο) | полустершийся |
| σημείωση η | записка, заметка |
| χειρόγραφο το | рукопись |
| λοχίας ο | сержант |
| σκέπασμα το | покрывало, крышка |
| στενόμακρος (-η,-ο) | продолговатый |
| κάσα η | ящик, сундук |
| νεκρόκασα η | гроб |
| πεθαμένος (-η, -ο) | умерший, мертвый |
| κιτρινισμένος (-η, -ο) | пожелтевший |
| πολυκαιρίτικος (-η, -ο) | старый |
| σημαδεύω | 1. оставлять след; 2. целиться |
| αράδα η | очередь |
| αριθμημένος (-η, -ο) | пронумерованный |
| ολάκερος (-η, -ο) | весь, целый |
| στριμωχτός (-ή, -ό) | зд. слипшийся |
| σελίδα η | страница |
| γυλιός ο | рюкзак |
| σύνταγμα το | полк |
| φριχτός (-ή, -ό) | ужасный |
| υψόμετρο το | высота |
| ζωντανός (-ή, -ό) | живой |
| λαβωμένος (-η, -ο) | раненый |
| σκοτωμένος (-η, -ο) | убитый |
| διμοιρία η | взвод |
| διμοιρίτης ο | командир взвода |
| ζωηρά | живо |
| λόχος ο | рота |
| μελαχροινός (-ή, -ό) | смуглый |
| μακρουλός (-ή, -ό) | продолговатый |
| φουντωμένος (-η, -ο) | пышный |
| φρόνιμος (-η, -ο) | благоразумный |
| συσταζούμενος (-η, -ο) | застенчивый |
Ο λόφος με τις παπαρούνες
Είναι και μια μέρα χαρούμενη μέσα στις άσχημες μέρες της πορείας. Μια μέρα γαλάζια και κόκκινη με ανοιξιάτικο ουρανό, γεμάτη μαβιά μάτια, κόκκινα αγριολούλουδα και αργά μελαγχολικά τραγούδια.
Ήταν ένας λόφος άλικος από τις παπαρούνες. Ξεκουράζουνταν ένα Ρούσικο Σύνταγμα, που τραβούσε κι αυτό για το μέτωπο. Εκεί μας σταματήσανε κι εμάς. Είχε νερό μπόλικο και πρασινάδα εκεί δίπλα. Στήσαμε πυραμίδες τα όπλα και φάγαμε κοντά τους. Μας σίμωσαν κάτι μεγαλόσωμα παλικάρια με τριανταφυλλιά μάγουλα, με χοντρές μπότες και μπλούζες παιδιάτικες δίχως κουμπιά. Τα πηλίκιά τους είχαν κεραμίδι στενούτσικο.
– Γκιρτς;
– Γκιρτς.
– Κρίστιαν,
– Κρίστιαν.
– Ορτοντόξ;
– Ορτοντόξ.
Μας δεχτήκανε με χαρές σχεδόν παιδιάτικες. Γελούσανε και μεις γελούσαμε, μας χάριζαν κονσέρβες, σουγιάδες. Με τα μεγάλα τους χέρια μας χτυπούσανε στην πλάτη. Τραβούσανε και μας έδειχναν από την τραχηλιά τους χρυσά, συντεφένια σταυρουδάκια και φυλαχτάρια κρεμασμένα με αλυσσιδίτσες. Σταυροκοπιόντανε με τον ορθόδοξο τρόπο.
– Κριστιάν. Κριστιάν.
Φάγαμε μαζί, κουβεντιάσαμε ώρες δίχως να καταλαβαίνει γρι ο ένας απ’ τη γλώσσα τ’ αλλουνού. Όμως συνεννοηθήκαμε περίφημα. Η αγάπη κι η έχτρα έχουνε διεθνή γλώσσα.
Βρήκα κι ένα νεώτατο αξιωματικό, λεπτοκαμωμένο σαν κορίτσι, με μεγάλα γυαλιά και γελαζούμενα χείλη, που θυμόταν απ’ το σχολείο του μερικά αρχαία, τσάτρα-πάτρα. Τα μαλλιά του ήταν ξανθά σαν του καλαμποκιού, είχε κ’ ένα χρυσό μουστακάκι
– Ημείς ρούσιαν λίαν Έλληνες αγαπώμεθαν. Οδησσόν λίαν Έλληνες. Λίαν.
Πήρε ύφος και μου απάγγειλε κάτι αλαμπουρνέζικα, που, όπως με βεβαίωσε, ήταν Όμηρος από το πρωτότυπο. Κατόπι κάμανε μια μεγάλη χορωδία και μας τραγούδησαν λαϊκά τραγούδια. Κάμποσοι τα κομπανιάριζαν με κάτι μακριές μπαλαλάικες, που τις σήκωσαν στη ράχη σταυρωτά με το ντουφέκι τους. Δεν κατάλαβα τα λόγια των τραγουδιών, μα σίγουρα θα μιλούσανε για ένα δάσος χιονισμένο, για ένα χωριό χιονισμένο, που οι μπουχαρήδες των καλυβιών του θυμιάζουνε γαλάζια καπνά μέσα στον παγωμένο αγέρα. Ξανθιές γυναίκες με χοντρές πλεξούδες κάθονται πίσω απ’ τα κλειστά τους τζάμια, με το λευκό κούτελο ακουμπισμένο στο γυαλί. Σκουπίζουν αργά με το δάχτυλο τ’ αχνισμένο τζάμι και βλέπουνε στα χαμένα, μακριά-μακριά, το ρούσικο κάμπο, που δεν τελειώνει παρά στα ουρανοθέμελα. Μέσα σε απέραντη πλατωσιά, ένα μονοπάτι χαραγμένο στο χιόνι από τα έλκηθρα. Ένα μονοπάτι, που πήρε τα παληκάρια του χωριού και τα πήγε μακριά, μακριά, πέρα από τα σταχτιά ουρανοθέμελα. Ίσως και πέρα από τη ζωή.
Οι μορφές των τραγουδιστάδων ήταν σοβαρές, τα παιδιάτικά τους, τα σλάβικα μάτια βούρκωναν. Σαν τέλειωσαν το τραγούδι μείναμε πολλήν ώρα ακίνητοι μαζί τους, ταξιδεύοντας πάνω στα φτερά της μουσικής, που ενώνει τις καρδιές γιατ’ είναι η γλώσσα τους πανανθρώπινη.
Σαν κάμαμε τις τετράδες για να φύγουμε, οι Ρούσοι βάλανε παπαρούνες μέσα στις μπούκες των τουφεκιών μας. Ήτανε σαν μια παράξενη λιτανεία με ατσαλένιες λαμπάδες, που στην κορφή τους άναβε η πιο χαρούμενη φλόγα.
– Αντίο. Αντίο.
Ο πολύ νέος αξιωματικός πετά το καπέλο του, λυγερός, σχεδόν διάφανος μέσα στο φως.
– Χαίρε, λίαν, Έλληνες. Χαίρε.
Πόση αγάπη υπάρχει στον κόσμο. Άφθονη σαν ποτάμι που χύνεται σ’ έναν κάμπο. Ανθισμένη σαν ένας λόφος κόκκινος από τις παπαρούνες, που σε φωνάζουνε να τις κόψεις. Δεν έχεις παρά να σκύψεις να τις κόψεις.
Λεξιλόγιο
| παπαρούνα η | мак |
| χαρούμενος (-η, -ο) | радостный |
| πορεία η | поход |
| ανοιξιάτικος (-η, -ο) | весенний |
| μαβής (-ιά, -ί) | фиолетовый |
| αγριολούλουδο το | полевой цветок |
| αργός (-ή, -ό) | медленный |
| μελαγχολικός (-ή, -ό) | меланхоличный, грустный |
| άλικος (-η, -ο) | алый |
| μπόλικος (-η, -ο) | полный, обильный |
| πρασινάδα η | зелень |
| στήνω | устанавливать |
| σιμώνω | приближаться |
| μεγαλόσωμος (-η, -ο) | крупный |
| παληκάρι το | парень |
| τριανταφυλλύς (-ιά, -ύ) | розовый |
| παιδιάτικος (-η, -ο) | детский |
| κουμπί το | пуговица |
| πηλίκιο το | пилотка |
| κεραμίδι το | зд. козырек |
| στενούτσικος (-η, -ο) | тесный |
| σουγιάς ο | перочинный нож |
| τραχηλιά η | ворот рубашки, вырез |
| συντεφένιος (-α, -ο) | перламутровый |
| σταυρός ο | крест |
| στραυρουδάκι το | крестик |
| φυλαχτάρι το | амулет |
| κρεμασμένος (-η, -ο) | висящий |
| σταυροκοπιέμαι | креститься |
| ορθόδοξος (-η, -ο) | православный |
| κουβεντιάζω | беседовать, разговаривать |
| συνεννοούμαι | объясняться, договариваться |
| περίφημα | прекрасно |
| έχτρα η | вражда |
| μουστάκι το | усы |
| ύφος το | вид |
| παίρνω ύφος | делать вид |
| απαγγέλλω | читать наизусть, декламировать |
| αλαμπουρνέζικα | по-тарабарски, непонятно |
| πρωτότυπο το | оригинал |
| χορωδία η | хор |
| κομπανιάρω | аккомпанировать, подыгрывать |
| μακρύς (-ιά, -ύ) | длинный |
| ράχη η | спина |
| (ν)τουφέκι το | ружье, винтовка |
| σίγουρα | обязательно, точно |
| χιονισμένος (-η, -ο) | заснежанный |
| μπουχαρής ο | дымоход, труба |
| καλύβα η | зд. изба, хижина |
| θυμιάζω | дымиться |
| πλεξούδα η | коса |
| τζάμι το | стекло |
| κούτελο το | лоб |
| ακουμπισμένος (-η, -ο) | прислонившийся, облокотившийся |
| σκουπίζω | вытирать |
| αχνισμένος (-η, -ο) | запотевший |
| γυαλί το | стекло |
| κάμπος ο | поле |
| ουρανοθέμελα τα | горизонт |
| απέραντος (-η, -ο) | бескрайний |
| πλατωσιά η | открытая местность |
| μονοπάτι το | тропа |
| χαραγμένος (-η, -ο) | начертанный, прочерченный |
| έλκηθρο το | сани |
| πέρα | дальше, за |
| σταχτύς (-ιά, -ύ) | пепельно-серый |
| μορφή η | вид, форма |
| τραγουδιστής ο | певец |
| βουρκώνω | наполняться слезами (о глазах) |
| ακίνητος (-η, -ο) | неподвижный |
| πανανθρώπινος (-η, -ο) | общечеловеческий |
| τετράδα η | четверка |
| μπούκα η | дуло ружья |
| παράξενος (-η, -ο) | странный |
| λιτανεία η | крестный ход |
| ατσάλι το | сталь |
| ατσαλένιος (-α, -ο) | стальной |
| λαμπάδα η | свеча, факел |
| φλόγαη | пламя |
| καπέλο το | шляпа |
| λυγερός (-ή, -ό) | стройный |
| διάφανος (-η, -ο) | прозрачный |
| σκύβω | нагибаться |
Κώστας Βάρναλης
Ο μεγάλος Έλληνας ποιητής Κώστας Βάρναλης γεννήθηκε το 1884 και πέθανε το 1974.
Σ’ όλη του τη ζωή υπηρετούσε πιστά τα μεγάλα και ωραία ιδανικά της ειρήνης, της δημοκρατίας και της προόδου.
Όλα τα έργα του τα αφιέρωσε στους ανθρώπους του μόχθου. Τα βασικότερα έργα του είναι: «Το φως που καίει», «Σκλάβοι πολιορκημένοι», «Αληθινή απολογία του Σωκράτη», «Ημερολόγιο της Πηνελόπης», «Διχτάτορες».
Το 1934 ο Κώστας Βάρναλης πήρε μέρος στο Πρώτο Συνέδριο των Σοβιετικών Λογοτεχνών. Ήταν μεγάλος φίλος της πατρίδας μας. Για τη δράση του υπέρ της ειρήνης το 1959 βραβεύτηκε με το Διεθνές Λένιν «Για την εδραίωση της ειρήνης ανάμεσα στους λαούς». Τα έργα του Κώστα Βάρναλη αποτέλεσαν σημαντικό σταθμό στην ελληνική λογοτεχνία.
Λεξιλόγιο
| πιστά | верно |
| ιδανικό το | идеал |
| αφιερώνω | посвящать |
| μόχθος ο | труд |
| απολογία η | оправдание, апология |
| ημερολόγιο το | дневник |
| δράση η | деятельность |
| βραβεύομαι | быть награжденным |
| βραβείο το | премия, награда |
| εδραίωση η | укрепление |
| σταθμός ο | веха, момент, этап |
Οι μοιραίοι
Μες την υπόγεια την ταβέρνα,
μες σε καπνούς και σε βρισιές
(απάνω στρίγγλιζε η λατέρνα)
όλ’ η παρέα πίναμ’ εψές
εψές σαν όλα τα βραδάκια
να πάνε κάτου τα φαρμάκια.
Σφιγγόταν ο ένας πλάι στον άλλο
και κάπου εφτυούσε καταγής,
Ω! πόσο βάσανο μεγάλο
το βάσανο είναι της ζωής.
Όσο κι ο νους να τυραννιέται
άσπρην ημέρα δε σημιέται.
Ήλιε και θάλασσα γαλάζια
και βάθος τ’ ασωτ’ ουρανού!
Ω! της αυγής κροκάτη γάζα,
γαρούφαλα του δειλινού,
λάμπετε, σβήνετε μακριά μας,
χωρίς να μπείτε στην καρδιά μας!
Του ενού ο πατέρας χρόνια δέκα
παράλυτος, ίδιο στοιχειό
τ’ άλλου κοντόημερη η γυναίκα
στο σπίτι λιώνει από χτικιό
στο Παλαμήδι ο γιος του Μάζη
κ’ η κόρη του Γιαβή στο Γκάζι.
– Φταίει το ζαβό το ριζικό μας!
– Φταίει ο θεός που μας μισεί!
– Φταίει το κεφάλι το κακό μας!
– Φταίει πρωτ’ απ’ όλα το κρασί!
Ποιος φταίει; Ποιος φταίει;
Κανένα στόμα
δε το ’βρε και δεν το ’πε ακόμα.
Έτσι στη σκοτεινή ταβέρνα
πίνουμε πάντα μας σκυφτοί.
Σαν τα σκουλήκια κάθε φτέρνα
όπου μας έβρει μας πατεί.
Δειλοί, μοιραίοι κι άβουλοι αντάμα
προσμένουμε, ίσως, κάποιο θάμα!
Λεξιλόγιο
| μοιραίος (-α, -ο) | обреченный |
| υπόγειος (-α, -ο) | подземный, подвальный |
| βρισιά η | ругань |
| στριγγλίζω | визжать |
| λατέρνα η | шарманка |
| να πάνε κάτω τα φαρμάκια | пусть уйдут все огорчения |
| σφίγγομαι | прижиматься |
| φτυώ = φτύνω | сплевывать |
| καταγής | наземь |
| τυραννιέμαι | мучиться |
| θυμιέμαι = θυμάμαι | помнить |
| άσωτος (-η, -ο) | беспутный, разватный |
| κροκάτος (-η, -ο) | желтый |
| γάζα η | зд. шелк |
| δειλινό το | закат |
| παράλυτος (-η, -ο) | парализованный |
| στοιχειό το | призрак |
| κοντόμερος (-η, -ο) | доживающий последние дни |
| χτικιό το | чахотка |
| Γκάζι το | Гази (промышленный район в Афинах) |
| ζαβός (-ή, -ό) | злой |
| ριζικό το | судьба |
| μισώ | ненавидеть |
| σκυφτός (-ή, -ό) | согнутый |
| σκουλήκι το | червь |
| φτέρνα η | пятка |
| πατώ(α) | топтать |
| δειλός (-ή, -ό) | трусливый |
| άβουλος (-η, -ο) | безвольный |
| αντάμα = μαζί | |
| προσμένω = περιμένω | |
| θάμα το = θαύμα το | чудо |
Γιάννης Ρίτσος
Ο μεγάλος αυτός Έλληνας ποιητής γεννήθηκε το 1909 και πέθανε το 1990.
Ολόκληρη τη ζωή του και το δημιουργικό έργο αφιέρωσε σ’ ένα στόχο: στην πάλη για την ειρήνη στον κόσμο. Ο Ρίτσος πιστεύει σε μια νέα ειρηνική ζωή, χωρίς συμφορές, δυστυχίες, καταστροφές των πολέμων. Αρκετά από τα ποιήματά του έχουν μυθολογικά θέματα. Μέσα από την ελληνική μυθολογία ο ποιητής διερευνά τον πολύπλοκο πνευματικό κόσμο του σημερινού ανθρώπου και κάνει φιλοσοφική εκτίμηση για τις ιστορικές τύχες της Ελλάδας.
Ο Γιάννης Ρίτσος μετέφρασε στα ελληνικά την ποίηση του Β. Μαγιακόφσκι, Α. Μπλοκ, Τ. Σεφτσένκο, Η. Ερενμπούργκ, Σ. Γιεσένιν και πολλών άλλων ποιητών της Ευρώπης. Για πολλά χρόνια ο ποιητής ήταν Πρόεδρος του Ελληνο-Σοβιετικού Συνδέσμου Φιλίας.
Ο Γιάννης Ρίτσος βρισκόταν στις πρώτες γραμμές των αγωνιστών της ειρήνης. Το 1977 του απονεμήθηκε το Διεθνές Βραβείο Λένιν «Για την εδραίωση της ειρήνης ανάμεσα στους λαούς».
Λεξιλόγιο
| δημιουργικό έργο το | творчество |
| στόχος ο | цель |
| διερευνώ | исследовать |
| εκτίμηση η | оценка |
| απονέμω | присуждать премию |
Ειρήνη
στον Κώστα Βάρναλη
Τ’ όνειρο του παιδιού είναι η ειρήνη.
Τ’ όνειρο της μάνας είναι η ειρήνη.
Τα λόγια της αγάπης κάτω απ’ τα δέντρα είναι η ειρήνη.
Ο πατέρας που γυρνάει τ’ απόβραδο μ’ ένα φαρδύ χαμόγελο στα μάτια
μ’ ένα ζεμπίλι στα χέρια του γεμάτο φρούτα
και οι σταγόνες του ιδρώτα στο μέτωπό του
είναι όπως οι σταγόνες του σταμνιού που παγώνει το νερό στο παράθυρο,
είναι η ειρήνη.
Όταν οι ουλές απ’ τις λαβωματιές κλείνουν στο πρόσωπο του κόσμου
και μες στους λάκκους πού ’καψε η πυρκαϊά δένει τα πρώτα της μπουμπούκια η
ελπίδα
κι οι νεκροί μπορούν να γείρουν στο πλευρό τους και να κοιμηθούν δίχως
παράπονο
ξέροντας πως δεν πήγε το αίμα τους τουκαού,
είναι η ειρήνη.
Η Ειρήνη είναι τα σφιγμένα χέρια των ανθρώπων
είναι το ζεστό ψωμί στο τραπέζι του κόσμου
είναι το χαμόγελο της μάνας.
Μονάχα αυτό.
Τίποτ’ άλλο δεν είναι η ειρήνη.
Λεξιλόγιο
| ζεμπίλι το | сумка, кошелек |
| σταμνί | кувшин |
| ουλή η | шрам |
| λάκκος ο | яма |
| δένω | завязывать |
| μπουμπούκι το | почка |
| γέρνω | склоняться |
Εμβατήριο του Ωκεανού
Οι γέροι ναυτικοί
που δεν έχουν καϊκι, που δεν έχουν πια δίχτυα
κάθονται στο βράχο
και καπνίζουν την πίπα τους
ταξίδια, σκιά, μετάνοια.
Όμως εμείς
δεν ξέρουμε τίποτα
απ’ τη στάχτη στη γεύση του ταξιδιού.
Ξέρουμε το ταξίδι
και το γλαυκό ημικύκλιο του ορίζοντα
που ’ναι σαν τ’ άγριο φρύδι
θαλασσινού θεού.
Πηδάμε στις βάρκες
λύνουμε τα σκοινιά και τραγουδάμε τη θάλασσα
κοιτώντας το ασημένιο σύννεφο
πλάι στ’ ανοιξιάτικο φεγγάρι.
Ποια διαμαντένια πολιτεία
κοιμάται πίσω απ’ τα βουνά;
Ποια φώτα τρέμουν πέρα στη νύχτα
και μας φωτίζουν;
Ακούσαμε το τραγούδι της Θάλασσας
και δε μπορούμε πια να κοιμηθούμε.
Μητέρα,
μη μου κρατάς το χέρι.
Λεξιλόγιο
| καϊκι το | парусная лодка |
| στάχτη η | пепел |
| πίπα η | трубка курительная |
| σκιά η | тень |
| ματάνοια η | раскаяние, сожаление |
| γλαυκός (-ή, -ό) | лазурный |
| ημικύκλιο το | полукруг |
| ορίζοντας ο | горизонт |
| φρύδι το | бровь |
| σκοινί το | канат, крепкая веревка |
Γιώργος Σεφέρης
Ο Γιώργος Σεφέρης ήταν ένας από τους μεγάλους σύγχρονους ποιητές της Ελλάδας. Γεννήθηκε το 1900 και πέθανε το 1971. Έγραφε πολλά ποιητικά έργα. Θεωρείται ο πιο σημαντικός ποιητής, που συνέβαλε πολύ στην ανανέωση της ελληνικής ποίησης. Το 1963 η Σουηδική Ακαδημία του απένειμε το βραβείο Νόμπελ για τη λογοτεχνία.
Άρνηση
Στο περιγιάλι το κρυφό
κι άσπρο σαν περιστέρι
διψάσαμε το μεσημέρι
μα το νερό γλυφό.
Πάνω στην άμμο την ξανθή
γράψαμε τ’ όνομά της
ωραία που φύσηξεν ο μπάτης
και σβήστηκε η γραφή.
Με τι καρδιά, με η πνοή,
τι πόθους και τι πάθος
πήραμε τη ζωή μας – λάθος
κι αλλάξαμε ζωή.
Λεξιλόγιο
| περιγιάλι το | побережье |
| γλυφός (-ή, -ά) | солоноватый |
| άμμος η | песок |
| μπάτης о | морской бриз |
| πνοή η | вдохновение |
Τρεις βράχοι
Τρεις βράχοι, λίγα καμένα πεύκα κι ένα ρημοκλήσι
και πάρα πάνω
το ίδιο τοπίο αντιγραμμένο ξαναρχίζει
τρεις βράχοι σε σχήμα πύλης σκουριασμένοι
λίγα καμένα πεύκα, μαύρα και κίτρινα
κι ένα τετράγωνο σπιτάκι θαμμένο στον ασβέστη
και πάρα πάνω ακόμη πολλές φορές
το ίδιο τοπίο ξαναρχίζει κλιμακωτά
ως τον ορίζοντα, ως τον ουρανό που βασιλεύει.
Λεξιλόγιο
| ρημοκλήσι το | часовня |
| σχήμα το | форма |
| ασβέστης ο | известь |
| κλιμακωτά | ступенчато |
Οδυσσέας Ελύτης
Ο Οδυσσέας Ελύτης είναι ένας από τους μεγάλους ποιητές της Ελλάδας. Γεννήθηκε το 1911 στο Ηράκλειο της Κρήτης. Αυτός, όπως και ο Γιώργος Σεφέρης, θεωρείται από τους πιο σημαντικούς ποιητές που ανανέωσαν την ελληνική ποίηση με την πλούσια φαντασία και την αισιοδοξία τους. Την ποίηση του Ελύτη την διακρίνει η χαρά και η αγάπη στη ζωή. Είναι ποίηση χαρούμενη, νεανική, πλημμυρισμένη από τρυφερότητα. Το 1979 αυτός ο προικισμένος ποιητής που στο έργο του ύμνησε την Ελλάδα και το λαό της τιμήθηκε με το βραβείο Νόμπελ.
Λεξιλόγιο
| ανανεώνω | обновлять |
| φαντασία η | фантазия |
| αισιοδοξία η | оптимизм |
| διακρίνω | отличать |
| νεανικό (-ή, -ό) | юношеский, молодой |
| πλημμυρισμένος (-η, -ο) | полный, наполненный |
| τρυφερότητα η | нежность |
| προικισμένος (-η, -ο) | талантливый |
| τιμώ | награждать |
Η πεντάμορφη στον κήπο
Ξύπνησες τη σταλαγματιά της μέρας
Επάνω στην αρχή του τραγουδιού των
δέντρων
Ω, τι ωραία που είσαι
Με τα χαρούμενα μαλλιά σου
ξέπλεκα
Και με τη βρύση που ήρθες ανοιχτή
Για να σ’ ακούσω που ζεις και που
διαβαίνεις.
Ω, τι ωραία που είσαι
Τρέχοντας με το χνούδι της
κορυδαλλένιας
Γύρω από τις μοσκιές που σε φυσούνε
Καθώς φυσάει ο στεναγμός το
πούπουλο
Μ’ ένα μεγάλο ήλιο στα μαλλιά
Και με μια μέλισσα στη λάμψη του
χορού σου.
Ω, τι ωραία που είσαι
Με το καινούργιο χώμα που πονείς
Από τη ρίζα έως την κορυφή των
ίσκιων
Ανάμεσα στα δίχτυα των ευκαλύπτων
Με το μισό ουρανό στα μάτια σου
Και με τον άλλον στα μάτια που
αγαπάς
Ω, τι ωραία που είσαι.
Λεξιλόγιο
| πεντάμορφη η | красавица |
| σταλαγματιά η | капля |
| ξέπλεκος (-η, -ο) | распущенный (о волосах) |
| βρύση η | родник |
| διαβαίνω | проходить мимо |
| χνούδι το | пух, пушок |
| κοριδαλλός ο | жаворонок |
| μοσκιά η | благоухание |
| στεναγμός ο | вздох |
| πούπουλο το | пушинка |
| μέλισσα η | пчела |
| ίσκιος ο | тень |
| ευκάλυπτος ο | эвкалипт |
Грамматика
§ 1. Η προστακτική έγκλιση неправильных глаголов παθητική φωνή
Προστακτική неправильных глаголов παθητική φωνή образуется согласно уже известной схеме. Исключением является лишь 2-е лицо единственного н множественного числа глаголов группы αόριστος, например: έρχομαι приходить, στέκομαι стоять, κάθομαι сидеть, γίνομαι становиться, υπόσχομαι обещать, αποκρίνομαι отзываться, χαίρομαι радоваться, ντρέπομαι стесняться.
Προστακτική от вышеперечисленных неправильных глаголов образуется по следующей схеме:
έρχομαι приходить – έλα подойди – ελάτε подойдите
στέκομαι стоять – στάσου встань – σταθείτε встаньте
κάθομαι сидеть – κάτσε, κάθησε сядь, садись – καθήστε сядьте, садитесь
γίνομαι становиться – γίνε стань – γίνετε станьте
υπόσχομαι обещать – υποσχέσου пообещай – υποσχεθείτε пообещайте
αποκρίνομαι отзываться – αποκρίσου отзовись – αποκριθείτε отзовитесь
Προστακτική от таких глаголов, как χαίρομαι и ντρέπομαι выражается при помощи глаголов группы αόριστος в зависимом наклонении, например:
χαίρομαι радоваться – να χαρείς радуйся – να χαρείτε радуйтесь
ντρέπομαι стесняться, стыдиться – να ντραπείς стыдись – να ντραπείτε стыдитесь
§ 2. Η προστακτική έγκλιση неправильных глаголов παθητική φωνή 3-го лица единственного и множественного числа
Προστακτική неправильных глаголов группы αόριστος в παθητική φωνή образуется при помощи формы спрягаемого глагола, которая совпадает с формой глагола в изъявительном наклонении μέλλοντας απλός и модальной частицы ας, например:
| έρχομαι – приходить – | ας (έ)ρθει – пусть он придет – | ας (έ)ρθουν пусть они придут |
| στέκομαι – стоять – | ας σταθεί – пусть он встанет – | ας σταθούν пусть они встанут |
| κάθομαι – сидеть – | ας καθήσει – пусть он сядет – | ας καθήσουν пусть они сядут |
| γίνομαι – становиться – | ας γίνει – пусть он станет – | ας γίνουν пусть они станут |
| υπόσχομαι – обещать – | ας υποσχεθεί – пусть он пообещает – | ας υποσχεθούν пусть они пообещают |
| αποκρίνομαι – отзываться – | ας αποκριθεί – пусть он отзовется – | ας αποκριθούν пусть они отзовутся |
| χαίρομαι – радоваться – | ας χαρεί – пусть он обрадуется – | ας χαρούν пусть они обрадуются |
| ντρέπομαι – стесняться, стыдиться – | ας ντραπεί – пусть он стыдится – | ας ντραπούν пусть они стыдятся |
§ 3. Междометия (τα επιφωνήματα)
Междометия служат для выражения различных эмоций. К наиболее употребительным междометиям в греческом языке относятся: А! Ω! I! Μπα! Πω·πώ! Ах!О!(удивление, удовольствие); Αχ! Αου! Ω! Οχ! Όχου! Οх! Ой! Αх! (сожаление, боль).
ПРИМЕЧАНИЕ. Αλίμονο (αλλοίμονο) часто встречается в значении «боже упаси», «избави бог».
Е! Ου! Ουφ! Πουφ! Па, πα, πα! Увы! Ай, ай, ай! (огорчение, возмущение); Е! Ω! А! Μπα! Вот как? В самом деле; Χμ-χμ! (сомнение; неуверенность).
В греческой грамматике к междометиям относятся и такие слова и выражения, как: Κρίμα! Жаль! Φρίκη! Ужас! Θέε μου! Боже! Ζήτω! Да здравствует! Εμπρός! Вперед!
ΑΣΚΗΣΕΙΣ
1. Прочитайте, переведите и перескажите текст 1.
2. Ответьте письменно на следующие вопросы:
1. Ποιος ήταν о Σολωμός; 2. Πότε και που γεννήθηκε; 3. Από ποια οικογένεια καταγόταν; 4. Ποιος ήταν ο πατέρας του και τι τίτλο είχε; 5. Πού τον έστειλε ο κηδεμόνας του μετά το θάνατο του πατέρα; 6. Πού φοίτησε ο Σολωμός στη Βενετία; 7. Γιατί τον πήρε κοντά του ο παλιός του δάσκαλος; 8. Πού πήγε ο ποιητής, όταν τελείωσε τις γυμνασιακές σπουδές στην Κρεμώνα; 9. Πού εγγράφτηκε εκεί; 10. Με ποιον γνωρίστηκε εκείνη την εποχή; 11. Πότε γύρισε στην πατρίδα του; 12. Πότε άρχισε να γράφει στα ελληνικά; 13. Τι σημασία έχει η ποίηση του Σολωμού; 14. Τι έργα του ξέρετε;
3. Напишите следующие глаголы в προστακτική έγκλιση:
έρχομαι, κάθομαι, στέκομαι, γίνομαι, υπόσχομαι, εύχομαι, απομακρύνομαι, χαίρομαι, ντρέπομαι.
4. Передайте косвенную речь прямой:
1. О καθηγητής είπε στους φοιτητές ότι μετά από δυο βδομάδες θα έχουν εξέταση. 2. Η μητέρα παρακάλεσε το γιο της να φέρει φάρμακα από το φαρμακείο. 3. Η αδελφή μου λέει ότι πρέπει να χαιρόμαστε που πηγαίνουμε στη θάλασσα. 4. Η δασκάλα είπε στα παιδιά ότι πρέπει να ετοιμάζονται για τη γιορτή. 5. Ο φίλος μου με παρακάλεσε να καθήσω και να φάω μαζί του. 6. Ο δάσκαλος είπε στον Παναγιώτη να πάει στον πίνακα. 7. Είπα στην αδελφή μου να έρθει αμέσως στη κουζίνα. 8. Η καθηγήτρια με παρακάλεσε να διηγηθώ το περιεχόμενο του μυθιστορήματος του Μυριβήλη. 9. Του είπα ότι το τρένο φεύγει στις οχτώ. 10. Η δασκάλα τους ευχήθηκε καλό ταξίδι.
5. Переведите на греческий язык:
1. Ай, ай, ай как тебе не стыдно, ты уже большой мальчик, а не умеешь правильно держать вилку и нож! 2. Ох, какой непослушный ребенок! 3. Эй, мальчик, помоги мне поднять чемодан! 4. Вот как! Ты опять забыл, что надо делать? 5. Ой, как жаль, что Сергей не встретился с вами в библиотеке. 6. Какой ужас, мы оставили билеты дома! 7. Увы, но мы не можем обещать вам приехать завтра, мы будем очень заняты. 8. Ах, какой вкусный сегодня суп! 9. Ой, как болит зуб, надо идти к зубному врачу. 10. Эй, ребята, подождите меня, я сейчас выйду.
6. Прочитайте, переведите и перескажите:
О μεγάλος Έλληνας ποιητής Κωστής Παλαμάς γεννήθηκε το 1859 στην Πάτρα και οι γονείς του ήταν Μεσολογγίτες.
Το 1876 ήρθε στην Αθήνα, για να σπουδάσει στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου της Αθήνας. Όμως ένιωσε μεγάλη αγάπη για την ποίηση και τη λογοτεχνία και δεν ήθελε να συνεχίσει τις νομικές του σπουδές. Αφοσιώθηκε στην ποίηση και γενικότερα στα γράμματα. Επί τριάντα χρόνια ήταν Γενικός Γραμματέας του Πανεπιστημίου της Αθήνας.
Έγινε ο πιο σημαντικός ποιητής της σύγχρονης Ελλάδας μετά το Σολωμό. Πέθανε το 1945 στην Αθήνα στη σκληρή περίοδο της κατοχής. Ο θάνατός του έδοσε την ευκαιρία στους Έλληνες με την παλλαϊκή συμμετοχή τους στην κηδεία να ζήσουν μια από τις πιο σιγκινητικές στιγμές της Εθνικής Αντίστασης. Στα ποιήματά του ο Παλαμάς συγκινείται από τη ζωή του λαού του και από τα πανανθρώπινα ιδεώδη. Τραγούδησε με τρυφερότητα τα χρόνια που πέρασαν για πάντα – τα παιδικά του χρόνια.
7. Переведите на греческий язык:
Д. Соломос является великим греческим поэтом, основателем новогреческой литературы. Он родился в 1798 году на острове Закинф и умер в1857 году на Керкире. Соломос происходил из богатой аристократической семьи. Отец его имел титул графа. Мать поэта была родом из бедной семьи. Именно она, вопреки существовавшим в то время традициям, согласно которым аристократы изучали итальянский язык и говорили на нем, научила своего сына, будущего выдающегося поэта, любить греческий народный язык. Образование Соломос получил в Италии. Там же он познакомился с выдающимися итальянскими писателями, учеными. Возвратившись в Грецию, он начинает писать стихи. Вскоре его первые стихи приносят ему известность и славу. Он пишет такие великолепные произведения, как «Гимн свободе», «Свободные осажденные», «На смерть лорда Байрона». Главная идея, которая проходит через все его произведения, это идея революции и свободы. Поэзию Соломоса любит не только народ Греции. Ее знают и любят во многих странах.
8. Расскажите о греческом писателе С. Миривилисе. Какое впечатление произвели на вас отрывки из его романа «Жизнь в могиле»? Какова их основная идея?
9. Выучите наизусть:
Διονύσιος Σολωμός
ΓΑΛΗΝΗ
Δεν ακούεται ουτ’ ένα κύμα
εις την έρημη ακρογιαλιά
λες και η θάλασσα κοιμάται
μες στης γης την αγκαλιά.
Η ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΨΑΡΩΝ
Στων Ψαρών την ολόμαυρη ράχη
περπατώντας η Δόξα μονάχη
μελετά τα λαμπρά παλικάρια
και στην κόμη στεφάνι φορεί
γενομένα από λίγα χορτάρια
που είχαν μείνει στην έρημη γη.
ΠΡΩΤΟΜΑΓΙΑ
Του Μαϊού ροδοφαίνεται η μέρα
που ωραιότερη η φύση ξυπνάει
και την κάνουν λαμπρά και γελάει
πρασινάδες, αχτίνες, νερά.
Άνθη κι άνθη βαστούνε στο χέρι
παιδιά και άντρες, γυναίκες και γέροι,
ασπροεντύματα, γέλια και κρότοι,
όλοι οι δρόμοι γιομάτοι χαρά
ναι, χαίρετε του χρόνου τη νιότη,
άντρες, γέροι, γυναίκες, παιδιά.