17 Урок. Δέκατο έβδομο μάθημα
| Текст 1: | Πώς πήρε το όνομά της η Αθήνα |
| Текст 2: | Μια επίσκεψη στην Ακρόπολη |
| Текст 3: | Ο Δαίδαλος και ο Ίκαρος |
| Грамматика: | § 1. Выражение нереальности § 2. Причастия прошедшего времени (μετοχές) от глаголов I спряжения παθητική φωνή группы αόριστος § 3. Причастия прошедшего времени (μετοχές) от глаголов II спряжения παθητική φωνή группы αόριστος |
Κείμενο 1. Πώς πήρε το όνομά της η Αθήνα
Πώς πήρε το όνομά της η Αθήνα
Ποιος δεν ξέρει την Αθήνα, την πρωτεύουσα της Ελλάδας! Ποιος δεν προφέρει με συγκίνηση το όνομά της! Είναι μια πολύ ένδοξη πόλη.
Οι αρχαίοι Αθηναίοι λέγανε ένα μύθο για την προέλευση του ονόματός της. Στην αρχή η Ακρόπολη της Αθήνας λεγότανε Κεκροπία, επειδή την είχε κτίσει ο Κέκροπας, ένας ήρωας, που ήρθε από ξένα μέρη. Ταξίδεψε σε στεριές και θάλασσες για να βρει όμορφο τόπο να κατοικήσει. Όταν έφτασε στην Αθήνα, είδε ένα απότομο βράχο, που σαν να ήταν κομμένος μ’ ένα πελώριο μαχαίρι. Ανέβηκε πάνω σ’ αυτό το βράχο.
Μπροστά του απλωνόταν ένας μικρός, μα όμορφος κάμπος, που περνούσαν δυο μικρά ποτάμια. Απέναντί του ήταν κατάφυτος λόφος. Έριξε ο Κέκροπας τη ματιά του στη Δύση και προς τα νοτιοδυτικά, είδε να απλώνεται η καταγάλανη θάλασσα του Σαρωνικού κόλπου, ν’ αντανακλά το φως στα νερά της, να στολίζεται με τα όμορφα νησιά της Σαλαμίνας. Ένας γλυκός και μυρωμένος αέρας ερχόταν από τα βουνά. Όταν ο Κέκροπας είδε όλα αυτά, είπε αποφασιστικά: «Εδώ θα μείνω. Τούτος ο βράχος θα γίνει το κάστρο μου, η Ακρόπολη της πολιτείας που θα κτίσω!»
Άρχισε να μεγαλώνει πολύ γρήγορα η νέα πόλη και οι θεοί παρακολουθούσαν από τον Όλυμπο τη δουλιά των κατοίκων της.
Μια μέρα μάλωσαν οι θεοί για το ποιος θα πάρει υπό την προστασία του τη νέα πολιτεία. Κυρίως ο Ποσειδώνας, ο θεός της θάλασσας κι η Αθηνά, η θεά της σοφίας, που προστάτευε τη δουλιά στα χωράφια και τις τέχνες στα εργαστήρια. Ενθουσιασμένος απ’ τη νέα πόλη, ο Ποσειδώνας έλεγε:
– Αν ήμουνα προστάτης, θα γινόταν η πόλη αυτή παντοδύναμη. Δε βλέπετε πως την περιβρέχει η θάλασσα; Οι κάτοικοί της θα προκόβανε ταξιδεύοντας σ’ άλλα μέρη, σ’ άλλες πολιτείες.
– Όχι, έλεγε η Αθηνά, αποφασισμένη να πάρει την πόλη υπό την προστασία της. Αν ήμουνα προστάτιδα, ο λαός της θα πρόκοβε δουλεύοντας τη γη ειρηνικά και αναπτύσσοντας τις τέχνες.
Τότε ο Δίας, ο μεγαλύτερος απ’ τους θεούς, όρισε: «Θα πάρει την πόλη υπό την προστασία του, και θα της δόσει τ’ όνομά του, όποιος απ’ τους δυο σας της κάνει το καλύτερο δώρο.»
Κατέβηκαν τότε οι θεοί απ’ τον Όλυμπο και πήγαν στην Ακρόπολη. Ο Ποσειδώνας χτύπησε πάνω στο βράχο με την τρίαινά του και απ’ εκεί ξεπήδησε ένα άσπρο περήφανο άλογο.
– Με τέτια άλογα θα νικούσαν τους εχθρούς τους οι κάτοικοι αυτής της πολής, είπε ο θεός της θάλασσας.
Μετά η Αθηνά χτύπησε με το δόρυ της και φύτρωσε μια ασημόφυλλη ελιά, γεμάτη με κατάμαυρο καρπό.
Οι θεοί παραδέχτηκαν, πως η ελιά ήταν το καλύτερο δώρο. Κι έτσι η Αθηνά πήρε υπό την προστασία της την πόλη, που προς τιμή της ονομάστηκε Αθήνα.
Запомните:
Ταξιδεύω σε στεριές και θάλασσες. – Путешествовать по суше и по морю.
δουλεύω τη γη ειρηνικά – мирно обрабатывать землю
κάνω δώρο – делать подарок, преподносить дар
Λεξιλόγιο
| Αθηναίος ο | афинянин |
| προέλευση η | происхождение |
| στεριά η | суша |
| κομμένος (-η, -ο) | разрезанный |
| Κέκροπας ο | Кекроп |
| κάμπος ο | поле |
| κατάφυτος (-η, -ο) | поросший |
| καταγάλανος (-η, -ο) | ярко-голубой |
| Σαρωνικός κόλπος ο | Саронический залив |
| αντανακλώ (α) | отражать |
| Σαλαμίνα η | о-в Саламин |
| μυρωμένος (-η, -ο) | ароматный |
| αέρας ο | воздух |
| κάστρο το | крепость |
| πολιτεία η | государство |
| μαλώνω | ссориться |
| Ποσειδώνας ο | Посейдон |
| σοφία η | мудрость |
| προστατεύω | покровительствовать, защищать |
| παντοδύναμος (-η, -ο) | всесильный, всемогущий |
| προκόβω | преуспевать |
| ορίζω | определять, приказывать |
| τρίαινα η | трезубец |
| ξεπηδώ(α) | прыгать, выпрыгивать |
| περήφανος (-η, -ο) | гордый |
| δόρυ το | копье |
| φυτρώνω | выращивать, вырастать |
| ασημόφυλλος (-η, -ο) | серебролистый |
| γεμάτος (-η, -ο) | полный, наполненный |
| κατάμαυρος (-η, -ο) | черный как уголь |
| καρπός ο | плод |
| παραδέχομαι | признавать |
Διάλογος
(Ρώσοι ταξιδιώτες την πρώτη μέρα παραμονής στην Αθήνα συναντιούνται με την ξεναγό τους.)
– Καλημέρα σας. θα κάνουμε σήμερα ένα περίπατο στην Αθήνα;
– Ευχαρίστως. Με μεγάλη μας χαρά θα γνωρίσουμε την πρωτεύουσα της χώρας, που έχει τόσο μεγάλη ιστορία και που έδοσε τόσο πολλά για την ανάπτυξη του πολιτισμού στον κόσμο.
– Βέβαια, απ’ ότι καταλαβαίνω, όλοι σας θέλετε να δείτε την Ακρόπολη, τον ιερό βράχο με τον οποίο συνδέεται η μεγάλη και πλούσια ιστορία μας.
– Ασφαλώς. Επιθυμούμε πολύ να δούμε την Ακρόπολη. Στο δρόμο θα σας παρακαλούσαμε να μας πείτε δυο λόγια για την πόλη σας, για τους δρόμους και τις πλατείες της, για τα αξιοθέατά της.
– Μάλιστα, θα προσπαθήσω να σας δείξω την παλιά και τη σύγχρονη Αθήνα. Τώρα περνάμε την οδό Αιόλου. Ονομάζεται έτσι προς τιμή του θεού των ανέμων Αιόλου. Πλησιάζουμε την πλατεία Συντάγματος, εδώ βρίσκεται η Βουλή, τα παλιά ανάκτορα και το μνημείο του Αγνώστου Στρατιώτη.
– Η Αθήνα είναι μια εντελώς σύγχρονη πόλη.
– Βέβαια. Τώρα θα περάσουμε τους κυριότερους δρόμους της, την οδό Σταδίου, Ακαδημίας, Πανεπιστημίου. Εδώ βρίσκονται τα σπουδαιότερα επιστημονικά και μορφωτικά ιδρύματα: το Πανεπιστήμιο της Αθήνας, η Ακαδημία και η Εθνική Βιβλιοθήκη.
– Τι θαύμα που είναι η Ακρόπολη! Βλέπετε τον Παρθενώνα; Οικοδομήθηκε από τους αρχαίους προς τιμή της Αθηνάς, θεάς της σοφίας.
– Πολύ σωστά. Η Ακρόπολη είναι τώρα τόπος προσκυνήματος όχι μόνο για τους Έλληνες, αλλά για όλους τους πολιτισμένους ανθρώπους του κόσμου.
– Αναμφισβήτητα. Εσείς οι Έλληνες έχετε δικαίωμα να περηφανεύεστε για την Ακρόπολη, για την ωραία πόλη σας. Κυρία Ιωαννίδου, θέλουμε πολύ να δούμε και την παλιά Αθήνα με τα μικρά και στενά δρομάκια της.
– Ελάτε, πηγαίνουμε. Τώρα θα ήθελα να σας δείξω τη συνοικία, που λέγεται Πλάκα, την οποία ξέρει και αγαπά κάθε Αθηναίος. Εκεί, στην παλιά Αθήνα, μαζεύονται και ξεκουράζονται οι κάτοικοι της πόλης,
– Ευχαρίστως. Έχουμε ακούσει για την ελληνική μουσική και τα τραγούδια. Απόψε με τους φίλους μας από την Πρεσβεία θα πάμε να ακούσουμε ελληνικά λαϊκά τραγούδια.
Λεξιλόγιο
| ταξιδιώτης о | путешественник |
| πολιτισμένος (-η, -ο) | культурный, цивилизованный |
| αναμφισβήτητα | бесспорно |
| Πρεσβεία η | посольство |
Κείμενο 2. Μια επίσκεψη στην Ακρόπολη
Μια επίσκεψη στην Ακρόπολη
Ανεβαίνοντας στην Ακρόπολη, το πρώτο αρχιτεκτονικό μνημείο που βλέπουμε είναι τα Προπύλαια. Οι καταστροφές που έπαθαν τα Προπύλαια ήταν μεγαλύτερες απ’ αυτές που έπαθαν τα άλλα κτίρια της Ακρόπολης. Γι’ αυτό ο μεγάλος Περικλής στα 437–431 π. Χ. έχτισε πιο μεγάλα και πιο λαμπρά Προπύλαια. Δεξιά, λίγο πιο πάνω θα δει κανείς το Ναό της Απτέρου Νίκης. Ονομάζεται έτσι γιατί, όπως λέγεται, οι Αθηναίοι της έκοψαν τα φτερά για να την αναγκάζουν να μείνει για πάντα στην πόλη τους και μαζί της η νίκη.
Όσο πιο πάνω ανεβαίνουμε στην Ακρόπολη, τόσο πιο μεγάλος φαίνεται ο Παρθενώνας.
Έχει 17 δωρικούς στύλους στις μακρές πλευρές και 8 στις προσόψεις. Τι ωραία θέα! Τι θαυμάσια μέτωπα!
Απέναντι από τον Παρθενώνα βρίσκεται το Ερέχθειον, που είναι 30 χρόνια πιο νέος από τον Παρθενώνα. Η στέγη του στηρίζεται στις περίφημες Καρυάτιδες.
Στο Μουσείο της Ακρόπολης βρίσκονται τα ευρήματα που ανακάλυψαν οι αρχαιολόγοι στις ανασκαφές της Ακρόπολης. Εδώ βλέπουμε έργα γλυπτικής και αντικείμενα τέχνης. Άλλα πολύτιμα ευρήματα, δηλαδή αγγεία, ορείχαλκοι κι επιγραφές βρίσκονται στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Αθήνας.
Λεξιλόγιο
| Περικλής | Перикл |
| δωρικός (-ή, -ό) | дорический |
| στύλος ο | колонна |
| πρόσοψη η | фасад |
| μέτωπο το | фронтон |
| εύρημα το | находка |
| ανασκαφές οι | раскопки |
| αγγείο το | сосуд |
| ορείχαλκος ο | бронзовый сосуд |
| επιγραφή η | надпись |
Κείμενο 3. Ο Δαίδαλος και ο Ίκαρος
Ο Δαίδαλος και ο Ίκαρος
Σύμφωνα με τη μυθολογία, ο Δαίδαλος ήταν μεγάλος καλλιτέχνης, γλύπτης και αρχιτέκτονας. Γεννήθηκε στην Αθήνα, αγαπούσε πολύ την πόλη του. Η δόξα του Δαίδαλου έφτασε μακριά, σ’ άλλες χώρες.
Γι’ αυτό τον κάλεσε στην Κρήτη ο πανίσχυρος βασιλιάς Μίνωας, που εκτιμούσε πολύ αυτόν τον μεγάλο καλλιτέχνη. Ο Δαίδαλος δημιούργησε πολλά θαυμάσια έργα τέχνης για τον βασιλιά της Κρήτης. Έκτισε τον ξακουστό Λαβύρινθο, με τέτιους πολύπλοκους διαδρόμους, που όταν έμπαινε κανείς μια φορά σ’ αυτόν, ήταν αδύνατο να βρει την έξοδο. Εκεί ο Μίνωας έκλεισε το Μινώταυρο, ένα τέρας με σώμα ανθρώπου και κεφάλι ταύρου. Πολλά χρόνια ο Δαίδαλος έζησε κοντά στο Μίνωα. Ο βασιλιάς της Κρήτης δεν ήθελε να τον αφήσει να φύγει. Τον κρατούσε σαν αιχμάλωτο στην Κρήτη και ο Δαίδαλος πολύ καιρό σκεφτόταν πώς να φύγει. Και επιτέλους βρήκε τον τρόπο.
– Δεν μπορώ να σωθώ από την εξουσία του Μίνωα, ούτε με το δρόμο της στεριάς, ούτε με το δρόμο της θάλασσας. Ανοιχτός για φευγάλα είναι μόνο ο ουρανός. Να, ο δρόμος μου! Όλα τα εξουσιάζει ο Μίνωας, μα τον αέρα δεν τον εξουσιάζει!
Ο Δαίδαλος άρχισε τη δουλιά του. Μέρα και νύχτα ετοίμαζε τέσσερις μεγάλες φτερούγες, δυο γι’ αυτόν και δυο για τον γιο του τον Ίκαρο. Και μια μέρα είπε στον Ίκαρο:
– Ίκαρε, οι φτερούγες μας είναι έτοιμες. Τώρα θα πετάξουμε από την Κρήτη. Αλλά πρέπει να είσαι πολύ προσεκτικός, όταν θα πετάμε. Είναι επικίνδυνο να ανεβαίνεις πολύ ψηλά, κοντά στον ήλιο, γιατί η ζέστη μπορεί να λιώσει το κερί. Ούτε να κατεβαίνεις χαμηλά στη θάλασσα για να μη μουσκέψουν οι φτερούγες σου.
Πατέρας και γιος με την ευκολία υψώθηκαν στον αέρα. Το γρήγορο πέταγμα διασκέδαζε τον Ίκαρο. Ξέχασε την εντολή του πατέρα του. Όλο και πιο τολμηρά κουνούσε τις φτερούγες του και πέταξε πολύ ψηλά στον ουρανό, κοντά στον ακτινοβόλο ήλιο. Οι καυτές αχτίδες έλιωσαν το κερί, που συνέδεε τα φτερά μεταξύ τους και σε λίγο τα σκόρπισαν στον αέρα, κυνηγημένα από τον άνεμο.
Ο Ίκαρος έπεσε σαν πέτρα από το φοβερό ύψος στη θάλασσα και πνίγηκε στα κύματά της.
Γυρίζει ο Δαίδαλος και κοιτάζει προς τα πίσω. Δεν υπήρχε πια ο Ίκαρος. Άρχισε να φωνάζει δυνατά το γιο του:
– Ίκαρε! Ίκαρε! Που είσαι;
Ούτε φωνή, ούτε ακρόαση. Είδε όμως στα κύματα τις φτερούγες του και κατάλαβε τι έγινε.
Από το όνομα του πνιγμένου το μέρος αυτό ονομάστηκε Ικάριο πέλαγος.
Τέλος, τα κύματα έβγαλαν το σώμα του στην παραλία ενός νησιού, όπου το βρήκε και το έθαψε ο Ηρακλής. Το νησί ονομάστηκε Ικαρία.
Ο Δαίδαλος πέρασε τα τελευταία χρόνια της ζωής του στην πατρίδα του, την Αθήνα, όπου έγινε αρχηγός της ένδοξης μυθικής γενιάς των γλυπτών της Αθήνας, που ονομάστηκαν Δαιδαλίδες.
Запомните:
ξεχνώ την εντολή – забывать наказ
κοιτάζω προς τα πίσω – оглядываться назад
ούτε φωνή, ούτε ακρόαση – ни слуху, ни духу
Λεξιλόγιο
| Δαίδαλος ο | Дедал |
| δόξα η | слава |
| πανίσχυρος (-η, -ο) | всесильный |
| Μίνωας ο | Минос |
| εκτιμώ (α) | ценить |
| έργο τέχνης το | произведение искусства |
| λαβύρινθος ο | лабиринт |
| πολύπλοκος (-η, -ο) | сложный, запутанный |
| κλείνω | закрывать |
| Μινώταυρος ο | Минотавр |
| ταύρος ο | бык |
| αφήνω | позволять |
| αιχμάλωτος ο | пленник |
| τρόπος ο | способ |
| φευγάλα η | бегство |
| εξουσιάζω | господствовать, властвовать |
| φτερούγα η | крыло |
| Ίκαρος ο | Икар |
| πετώ(α) | летать |
| προσεκτικός (-ή, -ό) | внимательный |
| επικίνδυνος (-η, -ο) | опасный |
| λιώνω | таять |
| κερί το | воск |
| ευκολία η | легкость |
| υψώνομαι | возвышаться |
| πέταγμα το | полет |
| διασκεδάζω | развлекаться |
| εντολή η | наказ |
| τολμηρά | смело, отважно |
| κουνώ(α) | качать, покачивать |
| μουσκεύω | мокнуть, намокать |
| ακτινοβόλος (-α, -ο) | палящий, излучающий тепло |
| αχτίδα η | луч |
| σκορπίζω | рассеивать, разбрасывать |
| κυνηγημένος (-η, -ο) | гонимый, преследуемый |
| φοβερός (-ή, -ό) | страшный, ужасный |
| πνίγομαι | тонуть |
| κύμα το | волна |
| πνιγμένος (-η, -ο) | утонувший |
| θάβω | хоронить, закапывать |
| αρχηγός ο | вождь, предводитель зд. родоначальник |
| γενιά η | поколение |
| Δαιδαλίδες οι | ученики Дедала |
Грамматика
§ 1. Выражение нереальности
Для выражения категории нереальности употребляется глагол в форме παρατατικός и модальная частица θα.
| Θα διάβαζα το περιοδικό. | Я прочитал бы журнал. |
| Θα έγραφα το γράμμα. | Я написал бы письмо. |
В условном придаточном предложении, выражающем нереальное условие, модальная частица опускается, например:
| θα έγραφα το άρθρο, αν είχα καιρό. | Если бы у меня было время, я бы написал статью. |
| Αν δε διάβαζα αυτό το βιβλίο, δε θα μιλούσα έτσι. | Если бы я не читал эту книгу, я бы так не говорил. |
§ 2. Причастия прошедшего времени (μετοχές) от глаголов I спряжения παθητική φωνή группы αόριστος
1) Для образования причастий прошедшего времени (μετοχές) от глаголов I спряжения группы αόριστος в παθητική φωνή необходимо знать αόριστος соответствующего глагола ενεργητική φωνή и к его основе добавить следующие ударные окончания: -μένος, -μένη, -μένο, например, глаголу ετοιμάζομαι готовиться соответствует в ενεργητική φωνή форма ετοίμασα. Окончание -α, в αόριστος ενεργητική φωνή опускается и прибавляются соответствующие окончания причастий παθητική φωνή, например:
ετοιμασ + μένος = ετοιμασμένος (-η, -о) подготовленный (-ая, -ое).
Согласно вышеизложенному правилу образуются причастия прошедшего времени от таких глаголов, как, например:
| δροσίζομαι – освежаться | (δρόσισα) – | δροσισμένος (-η, -ο) освеженный (-ая, -ое) |
| καθαρίζομαι – убираться | (καθάρισα) – | καθαρισμένος (-η, -ο) убранный (-ая, -ое) |
| ακούγομαι – слышаться | (άκουσα) – | ακουσμένος (-η, -ο) услышанный (-ая, -ое) |
| πιάνομαι – ловиться | (έπιασα) – | πιασμένος(-η, -ο) пойманный (-ая, -ое) |
У двусложных глаголов I спряжения παθητική φωνή в αόριστος наряду с окончанием -α опускается и приращение -ε, например: глагол κτίζομαι строиться в αόριστος ενεργητική φωνή имеет форму έκτισα строил, приращение ε- и окончание -α опускаются и добавляется окончание причастия прошедшего времени -μένος, -μένη, -μένο:
κτισ + μένος = κτισμένος (-η, -ο) построенный (-ая, -ое)
2) Глаголы I спряжения παθητική φωνή, имеющие в αόριστος ενεργητική φωνή окончание -ψα образуют причастия прошедшего времени путем прибавления окончаний -μμένος, -μμένη, -μμένο, например:
| γράφω – писать | (έγραψα) – | γραμμένος (-η, -ο) написанный (-ая, -ое) |
| κρύβομαι – прятать | (έκρυψα) – | κρυμμένος (-η, -ο) спрятанный (-ая, -ое) |
| εγκαταλείπομαι – оставлять, покидать | (εγκατάλειψα) – | εγκαταλειμμένος (-η, -ο) оставленный, брошенный, покинутый (-ая, -ое) |
Глаголы I спряжения παθητική φωνή, например, μαζεύομαι собираться, παύομαι прекращаться в αόριστος ενεργητική φωνή имеют две формы: μάζευα (μάζεψα), έπαυσα (έπαψα).
Причастия от этих глаголов образуются путем прибавления окончаний -μένος, -μένη, -μένο непосредственно к основе глагола, например:
| μαζεύομαι – собираться | (μάζευσα) – | μαζεμένος (-η, -о) собранный (-ая, -ое) |
| παύομαι – прекращаться | (έπαυσα) – | παυμένος (-η, -ο) прекращенный (-ая, -ое) |
3) Глаголы I спряжения παθητική φωνή имеющие в αόριστος ενεργητική φωνή окончание -ξα, образуют причастия прошедшего времени путем прибавления окончаний -γμένος, -γμένη, -γμένο например:
πλέκομαι вязаться (έπλεξα) πλεγμένος (-η, -о) связанный (-ая, -ое)
ανοίγομαι открываться (άνοιξα) ανοιγμένος (-η, -о) открытый (-ая, -ое)
4) Ряд глаголов I спряжения παθητική φωνή образует причастия прошедшего времени путем прибавления к основе глаголов в αόριστος окончаний -μένος, -μένη, -μένο например:
| φέρομαι – приноситься | (έφερα) – | φερμένος (-η, -о) принесенный (-ая, -ое) |
| πλύνομαι – умываться | (έπλυνα) – | πλυμένος (-η, -о) умытый, выкупанный, (ая, -ое) |
5) Глаголы I спряжения, оканчивающиеся в παθητική φωνή на -αίνομαι, имеющие в αόριστος ενεργητική φωνή окончание -ανα, образуют причастия прошедшего времени путем прибавления к основе глаголов в αόριστος ενεργητική φωνή окончаний -μένος, -μένη, -μένο, например:
| ζεσταίνομαι – греться | (ζέστανα) – | ζεσταμένος (-η, -ο) согретый (-ая, -ое) |
| πικραίνομαι – огорчаться | (πίκραινα) – | πικραμένος (-η, -о) огорченный (-ая, -ое) |
| ψυχραίνομαι – охлаждаться | (ψύχρανα) – | ψυχραμένος (-η, -о) охлажденный (-ая, -ое) |
ПРИМЕЧАНИЕ.
Некоторые глаголы, оканчивающиеся на -αίνομαι типа υφαίνομαι ткаться, образуют причастия прошедшего времени путем прибавления окончаний -σμένος, -σμένη, -σμένο, например: υφαίνομαι – υφασμένος сотканный.
6) Глаголы I спряжения παθητική φωνή оканчивающиеся на -ώνομαι образуют причастия прошедшего времени путем прибавления окончаний -μένος, -μένη, -μένο, к основе глаголов группы αόριστος в ενεργητική φωνή, например:
| πληρώνομαι – оплачиваться | (πλήρωσα) – | πληρωμένος (-η, -ο) оплаченный (-ая, -ое) |
| διορθώνομαι – исправляться | (διόρθωσα) – | διορθωμένος (-η, -о) исправленный (-ая, -ое) |
| αφιερώνομαι – посвящаться | (αφιέρωσα) – | αφιερωμένος (-η, -о) посвященный (-ая, -ое) |
7) Некоторые неправильные глаголы I спряжения παθητική φωνή образуют причастия прошедшего времени следующим образом:
| βλέπομαι смотреться – | ειδωμένος (-η, -о) | увиденный (-ая, -ое) |
| λέγομαι говориться – | ειπωμένος (-η, -о) | сказанный (-ая, -ое) |
| κάνω делать – | καμωμένος (-η, -о) | сделанный (-ая, -ое) |
| τρώγομαι съедаться – | φαγωμένος (-η, -о) | съеденный (-ая, -ое) |
| στέλνομαι посылаться – | σταλμένος (-η, -ο) | отправленный, посланный (-ая, -ое) |
8) В димотике отсутствует форма причастия настоящего времени от глаголов παθητική φωνή группы ενεστώτας. Поэтому в разговорной практике используются причастия, типичные для кафаревусы, например:
εργάζομαι трудиться – εργαζόμενος (-η, -о) трудящийся
αναπτύσσομαι развиваться – αναπτυσσόμενος (-η, -ο) развивающийся
κατευθύνομαι направляться – κατευθυνόμενος (-η, -ο) направляющийся
Из приведенных примеров видно, что типичными для причастий такого типа являются окончания -όμενος, -όμενη, -όμενο, которые добавляются непосредственно к основе глагола.
ПРИМЕЧАНИЕ.
Все причастия от глаголов I спряжения παθητική φωνή склоняются также, как и прилагательные, имеющие такие же окончания, например κτισμένος построенный:
| Ед. ч. | Мн. ч. | |||
| Ον. | η | κτισμένος | οι | κτισμένοι |
| Γεν. | της | κτισμένου | των | κτισμένων |
| Αιτ. | τη(ν) | κτισμένο | τις | κτισμένους |
| Κλ. | – | κτισμένο | – | κτισμένοι |
§ 3. Причастия прошедшего времени (μετοχές) от глаголов II спряжения παθητική φωνή группы αόριστος
Для образования причастий прошедшего времени (μετοχές) от глаголов II спряжения παθητική φωνή к основе соответствующего глагола в αόριστος ενεργητική φωνή прибавляются следующие окончания: -μένος, -μένη, -μένο, например:
| ρωτιέμαι – спрашиваться | (ρώτησα) – | ρωτημένος (-η, -о) спрошенный (-ая, -ое) |
| εξηγούμαι – объясняться, выясняться | (εξήγησα) – | εξηγημένος (-η, -о) выясненный, объясненный (-ая, -ое) |
| διαιρούμαι – разделяться, делиться | (διαίρεσα) – | διαιρεμένος (-η, -о) разделенный (-ая, -ое) |
Глаголы П спряжения παθητική φωνή имеющие в αόριστος ενεργητική φωνή соответствующую форму глагола, оканчивающуюся на -ασα, образуют причастия прошедшего времени путем прибавления окончаний -σμένος, -σμένη, -σμένο, например:
| γελιέμαι – обманываться | (γέλασα) – | γελασμένος (-η, -о) обманутый (-ая, -ое) |
| περνώ – проходить | (πέρασα) – | περασμένος (-η, -ο) пройденный (-ая, -ое) |
| χαλνώ – ломать, портить | (χάλασα) – | χαλασμένος (-η, -ο) сломанный, испорченный (-ая, -ое) |
ΑΣΚΗΣΕΙΣ
1. Прослушайте магнитофонную запись и перескажите миф о происхождении Афин, используя лексику текста 1.
2. Прослушайте магнитофонную запись и перескажите миф о Дедале и Икаре, используя лексику текста 3.
3. Побеседуйте друг с другом, используя лексику текста 1.
4. Составьте диалог, поговорите друг с другом, используя приведенные ниже вопросы:
1. Πώς ονομαζόταν πριν η Αθήνα και γιατί; 2. Πού ανέβηκε ο Κέκροπας, όταν έφτασε στην Αθήνα; 3. Τι είδε ο Κέκροπας από το βράχο; 4. Τι αποφάσισε; 5. Ποιος παρακολουθούσε τη δουλιά των κατοίκων; 6. Γιατί μάλωσαν οι θεοί; 7. Ποιος ήθελε να πάρει την πόλη αυτή υπό την προστασία του; 8. Τι πρότεινε ο Ποσειδώνας; 9. Τι πρότεινε η Αθηνά; 10. Τι όρισε ο Δίας; 11. Τι δώρο έκανε η Αθηνά; 12. Τι δώρο έκανε ο Ποσειδώνας; 13. Τι παραδέχτηκαν οι θεοί; 14. Ποιος πήρε την πόλη υπό την προστασία του;
5. Задайте 5–6 вопросов друг другу по теме текста 1.
6. Ответьте письменно на вопросы:
1. Ποιος ήταν о Δαίδαλος; 2. Γιατί τον κάλεσε στην Κρήτη ο βασιλιάς Μίνωας; 3. Τι έχτισε ο Δαίδαλος στην Κρήτη; 4. Ποιον έκλεισε στο Λαβύρινθο ο Μίνωας; 5. Γιατί ο βασιλιάς δεν ήθελε να αφήσει το Δαίδαλο να φύγει; 6. Τι τρόπο βρήκε ο Δαίδαλος; 7. Τι είπε ο Δαίδαλος όταν οι φτερούγες ήταν έτοιμες; 8. Πώς πετούσε ο Ίκαρος; 9. Γιατί σκόρπισαν οι φτερούγες του; 10. Γιατί άρχισε να φωνάζει ο Δαίδαλος; 11. Πώς κατάλαβε ο Δαίδαλος ότι ο Ίκαρος πνίγηκε; 12. Ποιος βρήκε και έθαψε τον Ίκαρο; 13. Εξηγήστε τις ονομασίες Ικάριο πέλαγος, νησί Ικαρία. 14. Πού πέρασε ο Δαίδαλος τα τελευταία χρόνια της ζωής του;
7. Прочитайте и перескажите:
Τα ψηλότερα βουνά της Ελλάδας έχουν ύψος από 2000 ως 3000 μέτρα. Το ψηλότερο βουνό της είναι ο Όλυμπος. Στις κορυφές του υπάρχουν μόνο απότομοι βράχοι και σύννεφα. Επί αιώνες κανένας δεν μπόρεσε να ανεβεί στον Όλυμπο. Για πρώτη φορά μόνο το 1913 έφτασαν οι άνθρωποι στην ψηλότερη κορφή του. Η μεγαλοπρέπεια του Ολύμπου είχε κάνει τους αρχαίους Έλληνες να πιστεύουν, πως εκεί πάνω κατοικούσαν οι θεοί τους. Οι τουρίστες που έρχονται στην Ελλάδα έχουν στο πρόγραμμά τους την επίσκεψη στη Θεσσαλία, όπου υψώνεται το περίφημο βουνό. Όταν κοιτάζεις τον Όλυμπο θυμάσαι αμέσως τους αρχαίους μύθους κι είναι σαν να βλέπεις το θεό των θεών, το Δία, τη θεά Αθηνά, την Αφροδίτη, τον Ποσειδώνα. Είναι σαν να σε χαιρετούν από τα ύψη του μεγάλου Ολύμπου.
8. Поставьте глаголы, данные в скобках, и выражающие нереальность, в соответствующем лице и числе:
1. Απόψε (θέλω) να πάω στη λέσχη μας, αλλά δεν έχω καιρό. 2. Αν (βλέπω) την καθηγήτρια, (ρωτώ) για το Μουσείο της Ακρόπολης. 3. Αν (έχω) καιρό, (διαβάζω) όλη την ημέρα. 4. (Πηγαίνω) για ψώνια, αν (τελειώνω) τη δουλιά μου. 5. (Παίρνω) το βιβλίο μου, αν (βλέπω) τον Κώστα. 6. Αν (μπορώ), (παρακολουθώ) τη διάλεξη για την Ελλάδα. 7. Η μικρή μου αδερφή (παίζω) όλη την ημέρα 8. Ο φίλος μου (εργάζομαι) όλο το μήνα 9. Αν (βλέπω) το Νίκο, του (μιλώ) για την Όλγα. 10. Αν (παίρνω) τα λεφτά, (αγοράζω) μαγνητόφωνο. 11. Αν (έχω) την ευκαιρία, (πηγαίνω) στη συναυλία συμφωνικής μουσικής. 12. Αν (αισθάνομαι) καλά, (πηγαίνω) εκδρομή. 13. Αν τον (συναντώ), (μεταδίδω) τους χαιρετισμούς μου.
9. Переведите на греческий язык:
1. Я хотел бы передать вам привет от моих друзей. 2. Если бы я увидел Павла, то обязательно рассказал бы ему о нашей встрече. 3. Если бы ты пришел вовремя, то повидался бы с Марией. 4. Я с удовольствием изучал бы древнегреческий язык. 5. Если бы ты встретил Ставроса, то объяснил бы ему причину нашего отъезда. 6. Я бы пришел на вечер, но, к сожалению, очень занят. 7. Если бы я встретил Янниса, то передал бы ему ваше письмо. 8. Я был бы рад поближе познакомиться с вами. 9. Если бы я имел возможность, то обязательно купил бы эту книгу. 10. Если бы вы не поссорились с Петром, то могли бы вместе поехать отдыхать в наш лагерь. 11. Мы вернулись бы раньше, если по дороге не встретили бы Анну.
10. Придумайте предложения, выражающие нереальность, со следующими глаголами:
προστατεύω, φυτρώνω, μαλώνω, στολίζω, περνώ, περιβρέχω, χαρίζω, νικώ, αναπτύσσω, περηφανεύομαι, εκτιμώ, κρατώ, σώζομαι, πετώ, υψώνομαι, σκορπίζω, πέφτω, πνίγομαι, εξουσιάζω, ξεχνώ.
11. Образуйте причастия прошедшего времени от следующих глаголов:
στολίζομαι, χαρίζομαι, σώζομαι, αποφασίζομαι, μαζεύομαι, υψώνομαι, σκορπίζομαι, πνίγομαι, γράφομαι, διαβάζομαι, ετοιμάζομαι, αναπτύσσομαι, διορθώνομαι, ρωτιέμαι, συναντιέμαι, κινούμαι, εξηγούμαι, θεωρούμαι.
12. Вместо глагола, стоящего в αόριστος, используйте конструкцию с причастием παθητική φωνή:
1. О Λαβύρινθος κτίστηκε στην Κρήτη για το Μινώταυρο. 2. Η Αθήνα κτίστηκε προς τιμή της θεάς Αθηνάς. 3. Το γεύμα ετοιμάστηκε από τη μητέρα μου. 4. Τα βιβλία στάλθηκαν στο Πανεπιστήμιο από την Ελλάδα. 5. Το άρθρο μου δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα του Πανεπιστημίου. 6. Τα φρούτα αγοράστηκαν στο μαγαζί. 7. Τα ρούχα πλύθηκαν από την αδερφή μου. 8. Ντύθηκα καλά. 9. Ο λογαριασμός πληρώθηκε. 10. Το βιβλίο χαρίστηκε στη Μαρία. 11. Οι δρόμοι στολίστηκαν για το καρναβάλι.
13. Придумайте предложения со следующими причастиями:
αποφασισμένος, κρυμμένος, γραμμένος, μαζεμένος, πλυμένος, ντυμένος, ζεσταμένος, σταλμένος, κρυωμένος, καμωμένος, ειπωμένος, εργαζόμενος, αφιερωμένος.
14. Переведите на греческий язык каждое предложение дважды; а) употребив αόριστος глаголов παθητική φωνή и б) соответствующее причастие прошедшего времени:
1. Книга была посвящена истории борьбы греческого народа за свою свободу и независимость. 2. Было решено помочь нашим товарищам быстрее закончить строительство студенческого клуба. 3. Решение было принято на собрании студентов 1-го курса. 4. Модель космического корабля была сделана руками ребят. 5. Город был украшен цветами по случаю праздника.
15. Придумайте рассказ со следующими словами и выражениями:
о γλύπτης, о αρχιτέκτονας, η δόξα, το έργο τέχνης, φτιάχνω, φημισμένος, ονομάζομαι, ένδοξος, το άγαλμα, παραμυθένιος, κατασκευάζω, μνημείο.
16. Переведите на греческий язык:
Я мог бы много рассказать вам об Афинах. Бывал я там много раз, видел величественный Акрополь, слушал увлекательные рассказы гидов, интересные мифы о богине Афине, в честь которой был назван этот древний и прекрасный город, о боге морей Посейдоне, о знаменитом архитекторе Дедале и его сыне Икаре. Слушая и читая мифы Древней Эллады, мы лучше познаем Грецию, ее историю и традиции. Знакомясь с мифологией, я узнал, почему оливковая ветвь является символом мира, почему часто сравнивают летчиков и космонавтов с Икаром. Мифы дают нам ответы на многие вопросы, связанные с географией Греции.